Kalasara 17.p41

17.p41

devānamantaratnaṃ ca | vaiyāghrapadyasagotra bhīṣmavarman idamannādikaṃ tubhyaṃ svadhā namaḥ iti annotsargaḥ kāryyaḥ | idaṃ bhīṣmavarmaṇe iti tyāgaḥ| jīvatpitā'pi kurvīta tarpaṇaṃ yamabhīṣmayoḥ | iti vacanāt jīvatpitṛkeṇāpi bhīṣmatarpaṇaṃ kāryyam, nityatvācca | śrāddhasya nityatve'pi jīvatpitṛkasya śrāddheṣvanadhikārāt naiva śrāddhaṃ kāryyam | jīvatpitṛkasya śrāddhaniṣedhamāha kātyāyanaḥ,sapituḥ pitṛkṛtyeṣu adhikāro na vidyate | na jīvantamatikramya kiñciddadyāditiśrutiḥ || sapituḥ vidyamānapitṛkasyetyarthaḥ | kratuḥ,aṣṭakādiṣu saṃkrāntau manvādiṣu yugādiṣu | candrasūryyagrahe pāte kheṣvadya pūjyayogataḥ || jīvatpitā naiva kuryyāt śrāddhaṃ kāmyaṃ tathākhilam | āmaśrāddhaṃ gayāśrāddhaṃ śrāddhaccāparapaktikam || na jīvatpitṛkaḥ kuryyāt tilaiḥ kṛṣṇaiśca tarpaṇam || smṛtyantare,gayāyānaṃ kuṅkaśrāddhaṃ tilaistādyaiśca tarpaṇam | na jīvatpitṛkaḥ kuryyāt kurvaṃstu pitṛhā bhavet || ataeva, jīve pitari vai putraḥ śrāddhakāryyaṃ vivarjjayet | yeṣāṃ vāpi pitā dadyāt teṣāmeke pracakṣate || iti marīcivacane'pi karaṇapañcānādaraḥ sphuṭaeva | eke ityukteḥ, iti || atha grahaṇaśrāddham | tacca nityaṃ kāmyaṃ ca | śrāddhaṃ prakṛtya kaurme,— naimittikaṃ tu karttavyaṃ grahaṇe candrasūryyayoḥ | bāndhavānāṃ ca maraṇe nārakī syādato'nyathā || kāmyāni caiva śrāddhāni śasyante grahaṇādiṣu | mahābhārate,— sarvasvenāpi karttavyaṃ śrāddhaṃ vai rāhudarśane | akurvāṇastu nāstikyāt paṅke gauriva sīdati || vṛddhaśātātapau,— candrasūryyagrahe caiva śrāddhaṃ vidhivadācaret | tenaiva sakalā pṛthvī dattā viprasya vai kare || viṣṇuḥ,— rāhudarśanadattaṃ hi śrāddhamācandratārakam | guṇavat sarvakāmīyaṃ pitṝṇāmupatiṣṭhate || sarvasvenāpi śuṣkenāpi | nātra kālavyavasthā | grahaṇakāla eva vidhānāt | tacca śrāddhaṃ āmena hemnā vā | tatra vacanaṃ āmaśrāddhaprakaraṇe draṣṭavyam | etacca aśauce'pi kāryyam | tatra pramāṇamaśaucaprakaraṇe uktam,