Kalasara 5.p194

5.p194

prayuktāṃ na tu jātu kuryyāt" ityādivahuvākyānāmanavakāśatvena balavattvāccetyalamativistareṇa | trispṛśāṃ tu phalādhikyaṃ, purāṇe,— trayodaśī kalāpyekā madhye caiva caturdaśī | ante caiva śinīvālī trispṛśāṃ śivamarcayet || vārādiyoge tu skāndejñānasaṃhitayoḥ,— māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ ravivāro yadā bhavet | bhaumo vātha bhaveddevi karttavyaṃ vratamuttamam || śivayogasya yogo hi tadbaveduttamottamam | pāraṇe tu viśeṣaḥ | yadā pūrvedyurupavāsaḥ, tadā caturdaśyāmeva pāraṇaṃ, tathāca skānde,— upoṣarṇaṃ caturdaśyāṃ caturdaśyāṃ ca pāraṇam | kṛtaiḥ sukṛtalakṣaiśca labhyate vāthavā na vā || brahmā svayaṃ caturvaktraiḥ pañcavaktrastathāpyaham | sikthe sikthe phalaṃ tasya śaktau vaktuṃ na pārvati || brahmāṇḍodaramadhye tu yāni tīrthāni santi vai | saṃsthitāni bhavantīha bhūtāyāṃ pāraṇe kṛte || tithīnāmeva sarvāsāmupavāsavratādiṣu | tithyante pāraṇaṃ kuryyādvinā śivacaturdaśīm || etatprakaraṇa eva śivapurāṇe,— tithyante pāraṇaṃ kuryyād yāmatrayasamāpane | anyathā pāraṇaṃ prātaranyatithyupavāsavat || ityuktā punaḥ paścāduktaṃ, "tithīnāmevasarvāsāṃ" ityādi pūrvvaduktam | tathāca yāmacayamatikramya caturddaśīsattve pāraṇaphalaṃ na yāmatrayamadhye | tathāca etayorviśeṣavākyayorubhayorapi sāvakāśatvameva | etena etayoḥ sāmānyaviśeṣabhāvaṃ kalpayitvā tithitattvakārairthallikhitaṃ tat śaivavākyānāmakalanakṛtameveti parāstameva | aśaktasya tu utsavāntavidhinā pūrvāhne pāraṇe na phalaṃ, na doṣo'pi | śrāddhādhikāriṇā tu nityasya darśaśrāddhasyākaraṇe pratyavāyāt, tatkālāvirodhena yāmatrayorddhaṃ caturddaśītithilābhe tatpāraṇaṃ kāryyam | anyathā darśa eva, guṇaphalakāmanāyā nityāvirodhena kāryyatvāt | "idaṃ śivarātrivrataṃ vaiṣṇavairapi avaśyaṃ kāryyaṃ" iti haribhaktivilāsakārāḥ | tathāca pādme vratakhaṇḍe,saurau vā vaiṣṇavo vānyau devatāntarapūjakaḥ | na pūjāphalamāpnoti śivarātrivahirmukhaḥ || śrībhagavaduktiḥ,narāḥ parataraṃ yānti nārāyaṇaparāyaṇāḥ | na te tatra gamiṣyanti ye dviṣanti maheśvaram || ityādi bahuvākyāni likhitvā haribhaktivilāsakārairyavasyāpya kārikā kṛtā,śuddhopoṣyā ca sā sarvai rviddhāsyācceccaturddaśī | pradoṣavyāpinī grāhyā tatrāpyādhikyamāgatā || pradoṣaśca caturṇāñcātmako(1)'bhijñajanairmataḥ | pradoṣavyāpinī sāmye'pyupoṣyaṃ prathamaṃ dinam || nopoṣyā vaiṣṇavairviddhā sāpīti ca satāṃ matam | yat uktam, - śivarātrivrataṃ bhūtaṃ kāmaviddhaṃ vivarjayet | ataevoktaṃ parāśareṇa,māghāśitaṃ bhūtadinaṃ hi rājan upaiti yogaṃ yadi pañcadaśyā | jayāprayuktāṃ na tu jātu kuryāt śivasya rātriṃ priyakṛcchivasya || yogaścoktologrākṣiṇā,dimuhūrttā bhavedyogo vedho mauhūrttikaḥ smṛtaḥ | śivarātrau ca karttavyaṃ niyamena trayaṃ budhaiḥ || upavāso mahādeva pūjā jāgaraṇaṃ niśi | skānde, - kaścit puṇyaviśeṣeṇa vratahīno'pi yaḥ pumān | jāgaraṃ kurute tatra sa rudrasamatāṃ vrajet || punaḥ śivakṛṣṇabhede bahudoṣānuktā saṃgrahakārikāpyuktā(2) | kāryaṃ guṇāvatāratvenaikyādrudrasya vaiṣṇavaiḥ | vaiṣṇavāgratayā śreṣṭhayāt sadācārācca tadvratam || yatta,- caturthaskandhadṛṣṭyātu naike vāñchanti tadvratam | iti kārikāṃ kṛtvā śrībhāgavatacaturthaskandhe bhṛguśāpe udāhṛtam