Pramāṇa · Search · About · API

Kalasara 6.p78

Kālasāra 6.p78

Language
Sanskrit

6.p78

tasmāt kṣatraviṭśūdrāḥ svāśaucāntadineṣu nāma kurburityarthaḥ | pāraskaraḥ | “daśamyāmatthāya brāhmaṇān bhojayitvā pitā nāma karoti, dyakṣaraṃ caturakṣaraṃ vā ghoṣavadādyantarasthaṃ dīrghābhiniṣṭānam | kṛtaṃ kuryānna taddhitamayuktākṣaramākārāntaṃ striyai taddhitam | śarma brāhmaṇasya, varma kṣatriyasya, gupteti vaiśyasya dāseti śūdrasya” | iti | syārthaḥ, māturrdaśamyāṃ daśamadine utthāpanam | aśaucānte nāmakaraṇaṃ, brāhmaṇatrayabhojanaṃ niyatam | ghoṣavadakṣaraṃ ādau yasya nāmnaḥ tadghoṣavadādi| gaghaṅāḥ, jajhañāḥ, ḍaḍhau ṇo, dadhau no, babhau mo, yarī lo, vahau, ghoṣavantaḥ| antarmadhye antaṃ akṣaraṃ yasya tadantarastham | yaralavā antasthāḥ | dīrghamakṣaramabhiṣṭhānaṃ avasānaṃ yasya tat tathā| kṛtaṃ (kṛtapratyayāntam)| yadvā kṛtaṃ pūrvapuruṣeṣu vihitaṃ nāma | tathā ca śaṅkhaḥ,– “kuladevatāsambaddhaṃ pitā nāma kuryāt” iti| kulasambaddhaṃ devatāsambaddhaṃ vetyarthaḥ| strīnāmni viśeṣo'yuktākṣaramityādi| brāhmaṇasya śarma (maṅgalapratipādakaṃ nāma)| kṣatriyasya varma ( śauryapratipādakaṃ nāma)| vaiśyasya guptaṃ (dhanavattādipratipādakam) | śūdrasya dāseti (preṣyatvapratipādakam) | nātra nāmni śarmādiprayogaḥ, brahmacaryānnantaraṃ śarmādiprayogasya vakṣyamāṇatvāt | prāk cūḍākaraṇāddālaḥ prāgannaprāśanācchuciḥ | kumārastu sa vijñeyo yāvanmauñjīnibandhanam || iti vṛddhaśātātapokteśca brāhmaṇabālakādīnāṃ janmāvadhi na śarmādi prayogaḥ | manurapi,– māṅgalyaṃ brāhmaṇasya syāt kṣatriyasya balānvitam | vaiśyasya dhanasaṃyuktaṃ śūdrasya tu jugupsitam || ityādi | tathā,– strīṇāṃ sukhodyamakrūraṃ vispaṣṭārthaṃ manoramam | māṅgalyaṃ dīrghavarṇāntamāśīrvādābhidhānavat || “diginaśivaśatāhe tat kulācārato 0 vā” iti jyotirvacanāt | nāmadheyaṃ daśamyāṃ tu dvādaśyāṃ vāpi kārayet

Linked texts (4)