Kalasara 7.p24

7.p24

iti śaṅkhavacanasya kā gatiriti ceducyate, atra kecit vijñāneśvarollikhitamapi tadabhiprāyamunnīya dvādaśāhādyaśaucikṣatriyādiparatayā samādadhate | tanna samyagiti pratīmaḥ | tathāśaucāpagama iti viṣṇunā sarvvasādhāraṇena ekādaśāhaśrāddhamaśaucāpagama evoktam | mātsyepi,– tata ekādaśāhe tu dvijānekādaśaiva tu | nṛpādiḥ sūtakānte tu bhojayedayutoddijān || iti nṛpādīnāmaśaucānta ekādaśāhakṛtyamuktam | ataeva kalpatarukārairmmṛte'hani tu karttavyamiti yājñyavalkīyavacane ekādaśāhapadamaśaucāntopalakṣaṇamiti vyākhyātam | rājñāṃ tu daśamaḥ piṇḍo dvādaśe'hani dīyate | vaiśyasya pañcadaśame jñeyastu daśamastathā || śūdrasya daśamaḥ piṇḍo māse pūrṇe hi dīyate | ityādi purāṇoktau pūrakapiṇḍadānasya nṛpādīnāṃ dvādaśadinādiṣūktatvāt pūrvvamuttaraṣoḍaśādhikārābhāvāt | ataevācābhiyuktā ādyaṃ śrāddhaṃ aśuddho'pītyukteḥ kalpatarukārādibhiranādṛtatvena ananuṣṭhānalakṣaṇamaprāmāṇyaṃ ityāhuḥ | ataeva parṇadāhādiprayuktatryahāśaucādau aśaucāntadina eva ekādaśāhaśrāddhasamācāraḥ saṅgacchate | na tvekādaśāhaparyyantāpaceti kāmadhenukāraḥ | ataeva ādyaśrāddhamiti saṃjñā brāhmaṇasya sarvvavarṇottamatvādadhikena vyapadeśābhavantīti nyāyādekādaśoktiriti siddhaṃ | yadi ādyaṃ śrāddhamiti śaṅkhokteḥ kāśmrādarbhākārādṛtatvena prāmāṇyamaṅgīkāryyam, tarhi tahe śauyānāṃ vaikalpikaṃ taditi bodhyaṃ gatvasmaddeśauyānām | evaṃ niragniputreṇa sāgnikasya pituḥ cipace sapiṇḍīkaraṇaṃ kāryyamiti yaducyate tadapyaśaucānta eva kāryyam | “deye pitṛṇāṃ śrāddhe” dūtyaṣyaṣṭaśloke māsikārtha ityuktau, saṃgṭahītvācca | aspṛśyasaṃsarganoktāplavanamiva sadā snānamacāmamantram | prāṇāḍatyāḥ samantrāḥ paramiha tadapognānayugmaṃ samantram || sāvitryāḥ prāpya naurāñjalimūha ca parikramya sandhyāniṣedhe | sūryyaṃ vandeta karmaṇyadatha bhagavato vandanādīni na syuḥ || smṛtiḥ,– sūtake mantravatkarma snāttaṃ naiva samācaret | apośānadvayaṃ muktā tathāprāṇāṅatorapi || evaṃ ca prātaḥsnānaṃ mantrarahitaṃ kāryyam | viṇmūtracāṇḍālādisparśavihitasnānasya śauce'pyamantrakatvātsutarāmacāmamantrakalam | natu,– asnātāśī malaṃ bhuṅkte ajapī pūyaśoṇitam | ajuhlā ca kṛmīn bhuṅkte adatvā viṣabhojanam || iti jābālivacanāt | bhojananimittayorjapasnānayoraśauce 'pi kāryyatvamiti cet, na | naimittikānāmapyatra niṣiddhatvāt | athavā etadvākyasyāśaucettaradineṣu sāvakāśatvena sarvakarmatyāgasmṛterniravakāśatvena balavattvāt tadvākyaikadeśoktasmārttahomadānayorapi kāryyatvapātācca | nanvatra naimittikasya niṣedhe caṇḍālādyaspṛśyasparśranimittasnānasya naimittikatvādakaraṇaṃ prasajyeta dūti cet, na | śaktiviṣaye na muhūrttamaprayataḥ syādityāpastamboktaniṣedhaparipālana rūpeṇa śaucasya kāryyatvaṃ na tu naimittikatvāt | sandhāniṣedhe paiṭhīnasiḥ, - "sāvitryā'ñjaliṃ prakṣipya pradakṣiṇāṃ kṛtvā sūryaṃ namaḥ kuryāt etāvat kāryaṃ" iti | tasmāt sarvvathā japo na kāryyaḥ | japasya kiñcitkaraṇamiti kecidvadanti, tanna cāru | vācanike'rthe śaṅkāyā anucitatvāt | kiñca "pūrvāṃ sandhyāṃ japaṃstiṣṭhet" ityādinā añjaliprakṣepajapayoḥ sandhyāyāṃ prādhānyāttanniṣedhasya niravakāśatvaṃ syāditi saṅkṣepaḥ| vārāhe dvātriṃśadaparādhamadhye, - "ucchiṣṭe caiva vā śauce bhagavadvandanādikam” iti gaṇanāt bhagavadvandanādikaṃ na kāryyam | ucchiṣṭe lepādyaśauce | aśauce sūtakādyaśauce