Kalasara 8.p34.1
Kālasāra 8.p34.1
- Language
- Sanskrit
8.p34.1
atrāpi viśeṣaḥ smṛtyantare,mātaryagre pramītāyāmaśuddhau mriyate pitā | pituḥ śeṣeṇa śuddhiḥ syāt mātuḥ kuryāttu pakṣiṇīm || iti mātari mṛtāyāṃ paścāt pitṛmaraṇe uttarabhāvināpi pitṛmaraṇena eva śuddhiḥ| dvayorekādaśāhakṛtyaṃ piturekādaśāhadine kāryam | “pitṛmaraṇāśaucamadhye paścānmātṛmaraṇe tu piturāśaucaṃ samāpya paścāt pakṣiṇīṃ prakṣipya śuddhiḥ, na pūrvaśeṣamātreṇa, daśāhānantaraṃ pakṣiṇīṃ samāpya dvayorekādaśāhakṛtyaṃ kāryyaṃ” iti vijñāneśvarāḥ| etadanye'pyasaṅgṛhīyā nivandhakṛtaḥ saṃmenire| atra yat kecit “pūrvāṃ vā parato'pyaivamanayormātuḥ pitāśrodhikaḥ” | iti kārikāṃ nivadhya pitṛviyogamadhye yatra kutrāpi dine mātṛviyoge mātṛviyogamadhye yatra kutrāpi dine pitṛviyoge cobhayathāpi pitṛviyogadinamārabhya daśāhorātraiḥ śuddhiḥ| tathāca mahābhārate,mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ | bhastrā carmapuṭikā, etena pitṛputrayorekātmatvapradarśanena mātṛrapekṣayā pitureva paramāntaraṅgatvaṃ sūcitaṃ iti yuktimūcuḥ | tanna ruciram | “mātuḥ kuryāttu pakṣiṇīṃ” iti vācanike'rthe nyāyāvatārasyānucitatvāt yuktiviruddhatvācca | tathāca mātā, bhastrā, iti nāśaucaprakaraṇe'bhihitam | tathāpi piturādhikyoktiryadyapyaśaucaprayojikā ca syāt | śrīrāmāyaṇe, smṛtau, ca, “upādhyāyāddaśapitā” ityādyuktvā, garbhadhāraṇapoṣābhyāmebhyo mātā garauyasau | ityādinā, upādhyāyāddaśācāryā ācāryāṇāṃ śataṃ pitā | sahasraṃ tu piturmātā gauraveṇātiricyate ! iti mānavabhaviṣyapurāṇavākyena ca vandanādau māturādhikyadarśanena ca mātraśaucaṃ kimiti balavattaraṃ na syāt |
Linked texts (4)
- Nityācārapradīpa — Narasiṃha Vājapeyin, Sanskrit
- Gadādharapaddhati — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- Śrāddhadīpa — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit