Suryasiddhanta 2.1

2.1

śīghroccamandoccapātasañjñakāḥ pūrvoktapadārthā jīvaviśeṣāḥsūryādigrahāṇāṃ gatikāraṇabhūtāḥ santi | nanu kālenaiva grahacalanaṃ bhavatīti kālo gatiheturneta ityata āha | kālasyeti | pūrvapratipāditakālasya svarūpāṇi tathā caiṣāṃ kālamūrtitvena grahagatihetutvaṃ nāsambhavatīti bhāvaḥ | nanu kālasya ghavyādimūrtitvādeṣāṃ tadātmakatvābhāvāt kathaṃ kālamūrtitvamityata āha | bhagaṇāśritā iti | bhagolasyakrāntivṛttānusṛtagrahagolasyakrāntivṛtta pradeśāśritā rāśyātmakā ityarthaḥ | tathā ca graharāśyādibhogānāṃ kālavaśenaivotpannatvāt tadātmakānāṃ kālamūrtitvamiti bhāvaḥ | nanu dṛśyante kuto netyata āha | adṛśyarūpā iti | vāyavīyaśarīrā avyaktarūpatvādapratyakṣā iti bhāvaḥ | evaṃ ca grahāṇāmuccādisadbhāvāt spaṣṭakriyotpanneti tātparyam |
athānayoruccapātayormadhya uccayorgatihetutvaṃ pratipādayati |