Suryasiddhanta 2.63
Gūḍhārthaprakāśaka 2.63
- Language
- Sanskrit
2.63
krāntijyā viṣuvaddinīyamadhyāhne dvādaśāṅgulaśaṅkośchāyayā guṇyā dvādaśabhaktā phalaṃ kujyā syāt | sā trijyayā guṇitāhorātrārdhakarṇāptāhorātravṛttasyārdha karṇena vyāsadlena dyujyayā bhaktā phalaṃ carajyā jyā carajyetyarthaḥ | asyāścarajyāyā dhanurasavaścarāsavo bhavanti | khāhorātracaturbhāge svasya carasambandhino grahasya prāguktāhorātrāsavasteṣāṃ caturthāṃśe pṛthaksthite sthānadvayasthe uttarakrāntau satyāṃ carāsū dhanahānī yutahīnau kāryau tau krameṇa dinarātridale dinārdharātryardhe kālavidbhismṛte | dakṣiṇakrāntau satyāṃ viparyaste dinarātridale yatra hīnaṃ taddinārdhaṃ yatra yutaṃ tadrātryardhamityarthaḥ | tukārāt te dinarātryardhe dviguṇe dinakṣape dinamānarātrimāne grahasya staḥ | uktarītyā nakṣatrāṇāmapi dinarātrimāne sādhye ityāha | vikṣepetyādi | nakṣatradhruvāṇāmānītayā krāntyā nakṣatravikṣepeṇaikabhinnā dikkrameṇa yuktayāntaritayoktaprakāreṇa siddhayā svake nakṣatradinarātrimāne sādhye ityarthaḥ | atopapattiḥ | dvādaśāṅgulaśaṅkuḥ koṭiḥ palabhā bhujo'kṣakarṇaḥ karṇaḥ krāntijyā koṭiḥ kujyā bhujo'grākarṇa ityakṣakṣetradvayaṃ prasiddham | tatra dvādaśakoṭau palabhā bhujaḥ krāntijyākoṭau ko bhuja ityanupātena kujyā | tatsvarūpaṃ tu nirakṣadeśakṣitijasvadeśakṣitijāntarālasthitāhorātravṛttapradeśasya dyujyāpramāṇena jyeti trijyāpramāṇena tajjyā carajyeti dyujyāpramāṇena kujyā trijyāpramāṇena ketyanupātena carajyā taddhanuścarāsavo'horātravṛttakhaṇḍapradeśe nirakṣasvakṣitijāntarāla uttaragole svakṣitijasya nirakṣakṣitijādadhaḥsthatvānnirakṣakṣitijayāmyottaravṛttāntarāle'horātravṛttacaturthāṃśatvādahorātrāsucaturthāṃśe carāsavo yutā dinārdhaṃ hīnā rātryardhaṃ dakṣiṇagole svakṣitijasya nirakṣakṣitijādūrdhvasthatvāddhīnā dinārdhaṃ yutā rātryardhamityupapannaṃ sarvaṃ krāntijyetyādi |
atha grahasya nakṣatrānayanamāha |
Linked texts (1)
- Sūryasiddhānta — Maya, Sanskrit