Suryasiddhanta 3.48

3.48

dinārdhāntargatadinagataśeṣahīnaṃ dinārdhaṃ krameṇa prāk paścimaṃ nataṃ rātryardhāntargatarātri śeṣagatayutaṃ dinārdhaṃ prāk paścimaṃ nataṃ jātakapaddhatau prasiddham | nataghaṭikābhistasmāt tātkālikasūryāt | nirakṣadeśarāśyudayāsubhiḥ pūrvoktaprakāreṇa siddharāśibhāgādikaṃ prākpaścimamatakrameṇa sūrye kṣayadhane hīnayute kṛtvā tadāmīṣṭakāle madhyalagnaṃ daśamalagnaṃ syāt| ayamabhiprāyaḥ| prāṅnate nataghnyasubhyaḥ sūryākrāntarāśernirakṣodayāsūbhirbhuktāsūn viśodhya tatpūrvarāśīnāṃ nirakṣodayāsūṃśca viśodhya śeṣaṃ triṃśadguṇāmaśuddhanirakṣodayabhaktaṃ phalena bhāgādinā śodhitagṛha saṅghātulyarāśibhiśca sūryo hīno madhyalagnam | evaṃ paścimamate nataghnyasubhyaḥ sūryākrāntarāśernirakṣodayāsūbhirbhogyāsūn viśodhya tadagrimarāśīnāṃ nirakṣodayāsūṃśca viśodhya śeṣaṃ triṃśadguṇamaśuddhanirakṣodayabhaktaṃ phalena bhāgādinā śodhitagrahasaṅghātulyarāśibhiśca sūryo yuto madhyalagnam | evaṃ bhuktabhogyāsubhyo'lpakāle'pīṣṭāsavastriṃśadguṇitāḥ sūryākrāntarāśyudayabhaktāḥ phalena bhāgādinā hīnayute'rko madhyalagnaṃ syāt | anena prakāreṇa lagnamapi sādhyam | atropapattiḥ | ūrdhvayāmyottaravṛtte yaḥ krāntivṛttapradeśo lagnastanmadhyalagnam | tatsādhanārthamabhīṣṭakāle yāmyottaravṛttādadyarātravṛtte sūryo yāvatā ghaṭīvibhāgādinā nataḥ sa natakālaḥ | prākpaścimakapālayoḥ prākpaścimasañjñaḥ | ardharātramārabhyadinārdhaparyantaṃ prākkapālam | dinārdhamārabhyārdharātraparyantaṃ paścimakapālam | tatra prāṅnate sūryasya yāmyottaravṛttāt pūrvasthatvena sūryāt pūrvarāśibhāga eva yāmyottaravṛttalagna iti sūryādūnamaṇḍalalagnarītyā nataghaṭībhiḥ sādhyam | paścimanate tu sūryasya yāmyottaravṛttāt paścimasthatvena sūryāgrimarāśermadhyalagnatvāt sūryādadhikakramalagnararītyā nataghaṭībhiḥ sādhyam | tatohṛttādyāmyottaravṛttasya pañcadaśaghaṭyantareṇa niyataṃ sattvānnirākṣodayāsubhiḥ sādhyamiti | śeṣakriyopapattistvatispaṣṭatareti saṃkṣepaḥ |
atha kālasādhanamāha |