Upapattishekhara 19.14
Upapattiśekhara 19.14
- Language
- Sanskrit
19.14
tatra caitrādhikaśuklakṛṣṇapakṣau pūrvamardha malaḥ; caitraśuklakṛṣṇapakṣau ( pūrṇāntamānena caitraśuklavaiśākhakṛṣṇapakṣau )
uttaramardhaṃ śuddha iti bodhyam
dve saṃkrāntī ravisaṃkramaṇe yasmin sa dvisaṃkrāntiḥ dvisaṃkrāntimāsaḥ kṣayākhyaḥ kṣayamāsa saṃjñaḥ kadācit, na tvadhimāsa iva niyatakālaḥ syāt | tasya kādācitkatā
'prāyaśo'yaṃ kuvedenduvarṣaiḥ kvacid gokubhibhra' ityanena pratipādayiṣyate | evamaniyatakālatve svasattākālikaravimandoccānurodhena tasya māsān pradarśayati—
kṣayaḥkārtikāditraya iti | sāṃprataṃ kārtika ādiryasya tādṛśe traye
kārtikamārgaśīrṣapauṣamādyanyatame iti marīcikārāśayaḥ | kṣayaḥ kṣayamāsaḥ
syāt, nānyataḥ | tadā kṣayamāsāt prāk paścād varṣamadhye adhimāsadvayam =
ekaiko'dhimāsaśca syāt | tatra pūrvaḥ saṃsarpaḥ, uttaraḥ aṃhaspatiriti
smaryate | tathā ca paṭhyate—' sarveṣu māseṣvadhimāsakaḥ syāta tulādiṣaṭke'pi ca
śūnyamāsaḥ | saṃsarpakaḥ sarpabhavo hi māsaḥ sarve'pi caite khalu nindyamāsāḥ ||'
ityādi
atropapattiḥ | yugādhimāsairyugasauramāsāstadaikena kimiti sāvayavaiḥ sauramāsairekatriṃśattithyātmakaścāndro'dhimāsaḥ | atra brāhmeṇaite = (51840000 × 1)/1583300
= 32|16|5