Upapattishekhara 28.0.4
Upapattiśekhara 28.0.4
- Language
- Sanskrit
28.0.4
iti nyūnādhikabhāvena bahutaroktam | tathaiteṣāṃ ‘vāstavacandraśṛṅgonnati’
sādhane bahuvṛthāvistaraprapañco'pi vāstavārthasāragrāhibhiḥ parīkṣitavya iti
5 | idānīmupajātyā spaṣṭabhujasya candrabimbapariṇāmanavaśāt saṃjñāntaraṃ
karoti–doḥ koṭivargaikyapadamiti
6 | idānīṃ vasantatilakena ravīndvorantarāṃśeṣu saṃskāraṃ nirūpayati candrasya yojanamayaśravaṇeneti
ntarapadaṃ=caṃra | bhūrasaṃ tribhujamapi kṣetramityā pūrvajātyatulyam | tatrānupātaḥ—ravikarṇena tatsaṃmukhakoṇajyā trijśyā labhyate tadā candrakarṇena kiṃ phalaṃ carabhū koṇajyā=rabhūsaṃjñā=(tri. caṃka)/raka | punaranupātaḥ—trijyāṃtulyayā saṃskṛtāntarāṃśajyayā
((tri. caṃka)/raka) iyaṃ jyā tadeṣṭayāntarāṃśajyayā kim = (tri. caṃka. iaṃjyā)/(tri. raka)
= (caṃka. iaṃjyā)/raka ; phalajyā dhanuṣā śukle sahitaḥ kṛṣṇe rahitaścandraḥkāryaḥ | yataḥ
śukle sūryādagragate candramasi phalaṃ saṃyojya punarantare kriyamāṇe pūrvāntarādravīndvoradhikamantaraṃ syāt | kṛṣṇe rakheḥ pṛṣṭhabhāge vartamāne candramasi phalaṃ viyojyāntaraṃ
nyūnaṃ syāt | ataupapadyate candrasya yojanamayeti
atrānupāte trijyāsamantarāṃśajīvā saṃskṛtā gṛhītā paramiṣṭajyā tvasaṃskṛtā
saṃskārānavabodhāt | ato'yaṃ vidhiḥ sthūlaprāyaḥ
śauklyavyutpādanārthaṃ kṣetram (71)
athātra ravīndvorantarāṃśajyākoṭijye karṇavṛtte pariṇāmite—
evaṃ bhujaphala-koṭiphalasaṃjñite | koṭiphale candrakarṇamapāsya śeṣam—
kopha=rako=aṃbhū | caṃka=bhūcaṃ;
\therefore rako-bhūcaṃ=aṃ caṃ
Linked texts (1)
- Gaṇitādhyāya (Bhāskara) — Bhāskara, Sanskrit