Upapattishekhara 45.30.2

45.30.2

prākkuje yadā bhamya sthānaṃ syāttadā bimbaṃ kṣitijāduparyeva bhavati | tadvimbaṃ yāvatkuje nīyate tāvadudayalagnād bhadhruvo bhadhruvādudayārko'dhika eva syāt, palodbhāvāsūnāṃ paṭhiteṣṭakālāpekṣayā nyūnatvāt | evamastalagnād bhadhruvo bhadhruvādastārko
nyūno bhaviṣyati
atha palodbhāvāsavaḥ paṭhiteṣṭakālatulyāḥ kalpyante cettadā prākkuje nakṣatrabhogasthānaṃ, tathā kujādupari bimbaṃ kila vartate-tadbimbaṃ yāvatkuje nīyate tāvadudayalagnādudayārko'dhika eva syāt | bhadhruvakastu udayārkatulya eva | grahavimbe
nāmodayalagnaṃ, tasmātpalāsutulye'ntare bhadhruvo vartate, tatraivodayārko'pi, palāsrapaṭhiteṣṭakālayostulyatvāt tathā bimbādeva palāsriṣṭakālayoḥ pravṛttitvācca | tena
bhadhruvaka tulyo hudayārkaḥ prākkuje bhavatīti siddham
atha pratyakkuje śarāgrasthavimbaṃ kuje yāvannīyate tāvannakṣatrasya bhogasthānaṃ
bhadhruvakasaṃjñaṃ bimvātpṛṣṭhadeśe kujādadha eva gacchati, tenāstalagnād bhaṃrdhruvakodūnaḥ (1|)
astārkastu bimbātpṛṣṭhata eva paṭhiteṣṭakālatulye'ntare vartate, iṣṭakālatulyā eva palāsavaḥ kalpitāḥ | ato bimbātpṛṣṭhatastulye'ntare bhadhruvakohyastārkaśca vartate, ato
bhadhruvakatulyohyastārka iti siddham
bhadhru=udarka ∵ bhadhru=astārka;
∴ udayārka=astārka
'trijyākukhaṇḍena guṇoddhṛtā yatkarṇena kucchannaguṇaḥ sa tasya
cāpaṃ tu kucchannamitiḥ svagarbhapṛṣṭhāntare dṛgvṛtijā lavāste
dyujyāguṇāptā triguṇena kakṣā
spaṣṭā tayā'ptaṃ guṇitaṃ sukhārtham
gajāṣṭanetrairyutaṃ palāni
pratyagbhramāt garbhakujāt svabhūjam ||”
‘kucchannacāponapalāṃśato'lpā