Pramanavarttika 77

77

བློ་བདག་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་ཀྱང་། །མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱིས། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་མྱོང་བ་དག །ཐ་དད་ལྡན་བཞིན་རྟོགས་པར་འགྱུར། ༈ །དཔེར་ན་དབང་པོ་སྔགས་སོགས་ཀྱིས། །བསླད་པ་རྣམས་ལ་འཇིམ་དུམ་སོགས། །དེ་ཡི་གཟུགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྣང་བཞིན་ན། །དེ་དག་མ་བསླད་མིག་ཅན་གྱིས། །དེ་ལྟར་མཐོང་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཐག་རིང་མྱ་ངམ་ན། །ཆུང་ངུ་ཆེན་པོར་སྣང་བ་བཞིན། །གཟུང་བ་འཛིན་པ་རིག་པ་དག །ཡོད་པ་མིན་ཡང་གཞལ་བྱ་དང་། །འཇལ་བྱེད་འབྲས་བུར་གནས་པ་འདི། །ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་སྣང་བཞིན་བྱས། ༈ །དེ་ལྟ་མིན་ན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི། །ངོ་བོར་སྣང་ཅན་དངོས་གཅིག་ལ། །རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་བདེན་འགྱུར་ཏེ། །གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཉམས་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་ཉམས་ཕྱིར་དང༌། ༈ །རང་བཞིན་མཐོང་མེད་ཕྱིར་གཅིག་མིན། །བློ་དངོས་ཐ་དད་མེད་མཐོང་ཕྱིར། །ཐ་དད་མེད་པར་ངེས་པར་འགྱུར། །གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམ་དཔྱད་ན། །དེ་ཉིད་དུ་ན་དེ་དངོས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ལ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མེད། །ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལས། །དེ་བདག་མིན་ལ་དེ་བདག་ཏུ། །ཞེན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གི །འཁྲུལ་སྐྱེ་འདི་ལ་དེ་མེད་དེ། །འགྲོ་བ་འདི་ལ་དེ་བདག་ཉིད། །གཅིག་ཀྱང་མཐོང་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་བསླད་པ་ལས་བྱུང་གང་། །དེ་ནི་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་བས། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཕྱིན་ལོག་ཏུ། །སྣང་བ་ཅན་འདིའང་ཡོད་པ་ཡིན། །ཆོས་མཐུན་མཐོང་སོགས་ཅན་ཉིད་ལ། །ལྟོས་མེད་རབ་རིབ་ལ་སོགས་བཞིན། །དེ་ལ་བློ་ནི་ཡོངས་གཅོད་པ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འདོད་པ་དེ། །དེ་ཡི་བདག་ཉིད་ཕྱིར་བདག་རིག །དེ་ཕྱིར་དེ་ཡི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན། ༈ །དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་སོགས་མྱོང་བཞིན། །རང་བདག་ཡུལ་དུ་བཞག་པ་ན། །གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་འབྲས་གནས་པ། །འདི་ནི་ཀུན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལའང་ཉམས་མྱོང་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །དེ་དག་རང་བདག་མྱོང་བར་རུང་། །དེ་ལྟར་རུང་ཉིད་དེ་ཆད་བདག །གཞལ་བྱ་

Although the nature of the mind is indivisible, / those with inverted vision
comprehend grasped and grasper / as if endowed with distinct experiences.
For example, to those whose sensory faculties are impaired / by mantras and the like, pieces of clay and so forth,
even though devoid of that form, / appear in another aspect;
for those with unimpaired eyes / do not see them in that way.
For example, in a distant mirage, / a small thing appears large.
Although the grasped, the grasper, and awareness / do not exist, this division into object of evaluation,
means of evaluation, and result / is made in conformity with how it appears.
Otherwise, how could the aspects be true / in a single functional entity appearing with diverse natures?
For its oneness would be destroyed, / and in another, otherness would be destroyed.
Because its essential nature is unseen, it is not one; / because the entity of mind is seen without difference,
it is ascertained as without difference. / When entities are thoroughly examined by reason,
in reality they have no real existence, / because they have neither
the nature of oneness nor of multiplicity. / From seeing commonality,
attributing that nature to what is not of that nature / generates error in worldly people; here that is absent,
for in this world, not even a single / self of that nature is seen.
Whatever arises from internal distortion, / because it arises from a fault,
also exists as having an appearance / that is by nature inverted,
like cataracts and so forth, / which do not depend on seeing commonality and the like.
In that case, the mind's determination / is held to be the aspect of the grasper;
because it is of that nature, it is self-aware; / therefore, it is the means of establishing that.
Just as, for example, experiencing attachment and so forth / establishes its own nature as an object,
this arrangement of object of evaluation, means of evaluation, and result / should be applied to all.
There too, because it is of the nature of experience, / it is suitable to experience its own nature.
That very suitability, determined as such, / is the object of evaluation, and self-awareness is the result.