Udanavarga 2.16

2.16

འགྱུར་ཀུན་གྱིས། །དམ་ཆོས་བླ་མར་མཛད་པ་འདི། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། །དེ་བས་འདི་ན་བདག་དགའ་ཞིང་། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མངོན་འདོད་པས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དྲན་བྱས་ཏེ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་བླ་མར་བྱ། །མི་གང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དད་པ་མ་བསྐྱེད་བྱིས་པ་དེ། །རྒུད་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་འགྱུར་ཏེ། །སྲིན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོང་པ་བཞིན། །མི་གང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དད་པ་བསྐྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཅན། །དེ་ནི་བདེ་བར་ཕ་རོལ་འགྲོ། །སྤྲིན་ཤུགས་ལྡན་པས་ཚོང་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉམ་མེད་མཚུངས་པ་མེད། །བདེ་བར་རྣམ་རྟོག་དེ་བཞིན་རབ་དབེན་པའི། །རྣམ་རྟོག་གཉིས་པོ་སྤྱོད་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །མུན་བསལ་ཕ་རོལ་གཤེགས་ཤིང་གྲགས་དང་ལྡན། །དེས་ནི་བརྙེས་བྱ་བརྙེས་ཤིང་ཡིད་དབང་གྱུར། །ཀུན་གྲོལ་ཟག་ཟད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ། །རྣམ་གྲོལ་ཐུགས་ལྡན་ཐ་བ་ཟག་མེད་རྣམས། །ལུས་ཅན་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་ཕན་ཕྱིར་གཟིགས། །འགའ་ཞིག་རི་བོའི་སྤོ་ལ་འདུག་ནས་སུ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་བློ་བཟང་མྱ་ངན་བྲལ་བ་དག །ཆོས་ལས་བྱུང་བའི་ཁང་བཟངས་སྟེང་གཤེགས་ནས། །སྐྱེ་བོ་སྐྱེ་རྒས་ཟིལ་གནོན་མྱ་ངན་གྱིས། །གདུངས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱན་གཟིགས་ནས། །འཆི་བ་མེད་པའི་སྒོ་མོ་འབྱེད་མཛད་ཀྱིས། །གང་དག་ཉན་འདོད་ཐེ་ཙོམ་བསལ་བར་གྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོམས་ཏེ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།། །།ལེགས་པར་ཐོས་དང་ལེགས་སྤྱོད་དང་། །ཁྱིམ་ནས་ལེགས་པར་བྱུང་བ་དང་། །སྤོང་བར་བྱེད་པས་རབ་བསྐོར་ཅིང་། །དགེ་སྦྱོང་གི་ནི་རྗེས་འཐུན་ལེགས། །བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་དག་ནི། །འཆི་བ་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྤྱོད། །མཁས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དག་ལ། །མཚན་མོའི་ནད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད། །ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་ནི་ལེགས་གཡོགས་པ། །མུན་པས་ཁེབས་པའི་ནང་ཞུགས་ན། །གཟུགས་རྣམས་ཡོད་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །མིག་ལྡན་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་བ། །དེ་བཞིན་

Chapter 21: The Tathāgata.

Well-heard and well-practiced, / Having properly gone forth from home, / Fully surrounded by those who practice abandonment, / Harmonious conduct with śramaṇas is excellent. / Foolish, unlearned people / Act as if they were deathless; / The wise conduct themselves toward the sublime Dharma / Like a sick person in the night. / Just as when entering the inside of a well-roofed house / That is covered in darkness, / Even though visible forms exist there, / One with eyes does not see them; / Likewise, a person born to a good family here, / Even if endowed with intelligence, / Will not understand sinful / And virtuous phenomena without hearing [the teachings]. / Just as one with eyes, having a lamp, / Sees visible forms, / Likewise, virtuous and sinful phenomena / Are understood through learning. / Through learning, phenomena are understood; / Through learning, one turns away from evil; / Through learning, one abandons what is meaningless; / Through learning, nirvāṇa is attained. / Even if one is very learned, / If one does not observe moral discipline well, / One is reproached on account of moral discipline, / And one's learning is not consummate. / Even if one has little learning, / If one observes moral discipline well, / One is praised on account of moral discipline, / And one's learning becomes consummate. / Whoever has little learning / And does not observe moral discipline well, / Is reproached on account of both, / And their ascetic practice is not consummate. / Whoever is very learned / And observes moral discipline well, / Is praised on account of both, / And their ascetic practice becomes consummate. / Those who are very learned, uphold the Dharma, / Possess wisdom, and are meditative / Are not fit to be reproached by anyone, / Like an ornament of Jambūdvīpa gold. / Whoever judges me by form, / Or measures me by sound, / Such people, possessed of desire and longing, / Do not know me. / If someone understands internally / But does not see externally, / Seeing the internal fruit, / They may be led by sound. / If someone sees externally / But does not understand internally, / Seeing the external fruit, / They may be led by sound. / If someone neither understands internally / Nor sees externally, / Such fools, thoroughly obscured, / May be led by sound. / If someone understands internally / And also sees externally, / Endowed with wisdom regarding the definitive teaching, / They [cannot be led] by sound