Pramāṇa · Search · About · API

Udanavarga 20: 20 krodhavarga

Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 20

Language
Sanskrit

20 krodhavarga

20.1

krodham jahed viprajahec ca mānam samyojanam sarvam atikrameta /
tam nāmne rūpe ca;asajyamānam akiṃcanam na anupatanti saṃgāḥ //

20.2

krodham jahed utpatitam rāgam jātam nivārayet /
avidyām prajahed dhīraḥ satya abhisamayāt sukham //

20.3

krodham hatvā sukham śete krodham hatvā na śocati /
krodhasya viṣa mūlasya madhura ghnasya bhikṣavaḥ /
vadham āryāḥ praśaṃsanti tam ca hatvā na śocati //

20.4

yat tu rocayati kruddho duṣkṛtam sukṛtam tv iti /
paścāt sa vigate krodhe spṛṣṭvā agnim iva tapyate //

20.5

ahrīkaś ca anavatrāpī ca avrataś caiva roṣaṇaḥ /
krodhena hy abhibhūtasya dvīpam na asti iha kiṃcana //
ahrīkyo apy anavatrāpī bhavati krodhano avrataḥ /
krodhena ca abhibhūtasya na dvīpo bhavati kaścana //

20.6

abalam hi balam tasya yasya krodhe balam balam /
kruddhasya dharma hīnasya pratipattir na vidyate //

20.7

yas tv ayam balavān bhūtvā durbalasya titīkṣati /[.titikṣati.]
tām āhuḥ paramām kṣāntim nityam kṣamati durbalaḥ //

20.8

yaḥ pareṣām prabhūḥ saṃs tu durbalān saṃtitīkṣati /[.titikṣati.]
tām āhuḥ paramām kṣāntim nityam kṣamati durbalaḥ //

20.9

atyukto hi parair yo vai balavān saṃtitīkṣati /[.titikṣati.]
tām āhuḥ paramām kṣāntim nityam kṣamati durbalaḥ //

20.10

ātmānam ca param caiva mahato rakṣate bhayāt /
yaḥ param kupitam jñātvā svayam tatra upaśāmyati //

20.11

ubhayoś carate so artham ātmanasya parasya ca /
yaḥ param kupitam jñātvā svayam tatra upaśāmyati //

20.12

ubha arthe caramāṇam tam hy ātmanasya parasya ca /
abalam manyate bālo dharmeṣv avavicakṣaṇaḥ //

20.13

jayam hi manyate bālo vacobhiḥ paruṣair vadan /
nityam iva jayas tasya yo ativākyam titīkṣati //[.titikṣati.]

20.14

śreṣṭhasya vākyam kṣamate bhayena saṃrambha hetoḥ sadṛśasya caiva /
yo vai nihīnasya vacaḥ kṣameta tām uttamām kṣāntim iha āhur āryāḥ //

20.15

kruddho vācam na bhāṣeta pariṣatsv atha vā mithaḥ /
krodha abhibhūtaḥ puruṣaḥ svam artham hi na budhyate //

20.16

satyam vaden na ca krudhyed dadyād alpād api svayam /
sthānair ebhis tribhir yukto devānām antikam vrajet //

20.17

śāntasya hi kutaḥ krodho dāntasya sama jīvinaḥ /
samyag ājñā vimuktasya krodho na asti prajānataḥ //

20.18

tasya eva pāpam bhavati yaḥ kruddhe krudhyate punaḥ /
kruddheṣv akruddhamānas tu saṃgrāmam durjayam jayet //[.akrudhamānas.]?

20.19

akrodhena jayet krodham asādhum sādhunā jayet /
jayet kadaryam dānena satyena tv anṛtam jayet //

20.20

akruddhasya kutaḥ krodho dāntasya sama jīvinaḥ /
samyag ājñā vimuktasya krodhas tasya na vidyate //

20.21

akrodhaś ca avihiṃsā ca vasaty āryeṣu sarvadā /
sadā pāpa jane krodhas tiṣṭhati parvato yathā //

20.22

yas tv iha utpatitam krodham ratham bhrāntam iva dhārayet /
vadāmi sārathim tam tu raśmi grāho ayam anyathā //

Linked texts (2)