Pramāṇa · Search · About · API

Udanavarga 4: 4 apramādavarga

Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 4

Language
Sanskrit

4 apramādavarga

4.1

apramādo hy amṛta padam pramādo mṛtyunaḥ padam /
apramattā na ṃriyante ye pramattāḥ sadā mṛtāḥ //

4.2

etām viśeṣatām jñātvā hy apramādasya paṇḍitaḥ /
apramādam pramudyeta nityam āryaḥ sva gocaram //

4.3

apramattāḥ sātatikā nityam dṛḍha parākramāḥ /
spṛśanti dhīrā nirvāṇam yoga kṣemam anuttaram //

4.4

pramādam apramādena yadā nudati paṇḍitaḥ /
prajñā prasādam āruhya tv aśokaḥ śokinīm prajām /
parvatasthā eva bhūmisthān dhīro bālān avekṣate //

4.5

uttānena apramādena samyamena damena ca /
dvīpam karoti medhāvī tam ogho na abhimardati //

4.6

utthānavataḥ smṛta ātmanaḥ śubha cittasya niśāmya cāriṇaḥ /
samyatasya hi dharma jīvino hy apramattasya yaśo abhivardhate //

4.7

adhicetasi mā pramadyata pratatam mauna padeṣu śikṣata /
śokā na bhavanti tāyino hy upaśāntasya sadā smṛta ātmanaḥ //

4.8

hīnām dharmām na seveta pramādena na saṃvaset /
mithyā dṛṣṭim na roceta na bhavel loka vardhanaḥ //

4.9

samyag dṛṣṭir adhīmātrā laukikī yasya vidyate /
api jāti sahasrāṇi na asau gacchati durgatim //

4.10

pramādam anuvartante bālā durmedhaso janāḥ /
apramādam tu medhāvī dhanam śreṣṭhī iva rakṣati //

4.11

pramādam anuvartante bālā durmedhaso janāḥ /
apramattaḥ sadā dhyāyī prāpnute hy āsrava kṣayam //

4.12

pramādam na anuyujyeta na kāma rati saṃstavam /
apramattaḥ sadā dhyāyī prāpnute hy acalam sukham //

4.13

na ayam pramāda kālaḥ syād aprāpte hy āsrava kṣaye /
māraḥ pramattam anveti siṃham vā mṛga mātṛkā //

4.14

sthānāni catvāri naraḥ pramatta;āpadyate yaḥ para dāra sevī /
apuṇya lābham hy anikāma śayyām nindām tṛtīyam narakam caturtham //

4.15

apuṇya lābham ca gatim ca pāpikām bhītasya bhītābhir atha alpikām ratim/
nindām ca paśyan nwpateś ca daṇḍam parasya dārāṇi vivarjayeta //
apuṇya lābhaś ca gatiś ca pāpikā bhītasya bhītābhir atha alpikā ratiḥ /
rājā ca daṇḍam gurukam dadāti kāyasya bhedād narakeṣu paśyate //

4.16

pratiyatyā iva tat kuryād yaj jānedd hitam ātmanaḥ /
na śākaṭika cintābhir mandam dhīraḥ parākramet //

4.17

yathā śākaṭiko mārgam samam hitvā mahā patham /
viṣamam mārgam āgamya chinna akṣaḥ śocate bhṛśam //

4.18

evam dharmād apakramya hy adharmam anuvartya ca /
bālo mṛtyu vaśam prāptaś chinna akṣa;iva śocate //

4.19

yat kṛtyam tad apaviddham akṛtyam kriyate punaḥ /
uddhatānām pramattānām teṣām vardhanti;āsravāḥ /
āsravās teṣu vardhante;ārāt te hy āsrava kṣayāt //

4.20

yeṣām tu susamārabdhā nityam kāya gatā smṛtiḥ /
akṛtyam te na kurvanti kṛtye sātatya kāriṇaḥ /
smṛtānām samprajānānām astam gacchanti āsravāḥ //

4.21

na tāvatā dharma dharo yāvatā bahu bhāṣate /
yas tv iha alpam api śrutvā dharmam kāyena vai spṛśet /
sa vai dharma dharo bhavati yo dharme na pramādyate //

4.22

subahv api iha sahitam bhāṣamāṇo na tat karo bhavati naraḥ pramattaḥ /
gopā eva gāḥ saṃgaṇayan pareṣām na bhāgavān śrāmaṇya arthasya bhavati //[bhāgavān śrāmaṇya arthasya.]

4.23

alpam api cet sahitam bhāṣamāṇo dharmasya bhavati hy anudharma cārī /
rāgam ca doṣam ca tathaiva moham prahāya bhāgī śrāmaṇya arthasya bhavati //

4.24

apramādam praśaṃsanti pramādo garhitaḥ sadā /
apramādena maghavān devānām śreṣṭhatām gataḥ //

4.25

apramādam praśaṃsanti sadā kṛtyeṣu paṇḍitāḥ /
apramatto hy ubhāv arthāv atigṛhṇāti paṇḍitaḥ //

4.26

dṛṣṭa dhārmika;eko arthas tathā anyaḥ sāmparāyikaḥ /
artha abhisamayād dhīraḥ paṇḍito hi nirucyate //

4.27

apramāda rato bhikṣuḥ pramāde bhaya darśakaḥ /
durgād uddharate tmānam paṅka sannaiva kuñjaraḥ //[.ātmānam.][.paṅkasannaiva.]

4.28

apramāda rato bhikṣuḥ pramāde bhaya darśakaḥ /
dhunāti pāpakām dharmām pattrāṇi iva hi mārutaḥ //

4.29

apramāda rato bhikṣuḥ pramāde bhaya darśakaḥ /
samyojanam aṇu sthūlam dahann agnir iva gacchati //

4.30

apramāda rato bhikṣuḥ pramāde bhaya darśakaḥ /
spṛśati hy anupūrveṇa sarva samyojana kṣayam //

4.31

apramāda rato bhikṣuḥ pramāde bhaya darśakaḥ /
pratividhyate padam śāntam saṃskāra upaśamam sukham //

4.32

apramāda rato bhikṣuḥ pramāde bhaya darśakaḥ /
abhavyaḥ parihāṇāya nirvāṇasya eva so antike //

4.33

uttiṣṭhata vyāyamata dṛḍham śikṣata śāntaye /
asmṛtiś ca pramādaś caiva anutthānam asamyamaḥ //

4.34

nidrā tandrīr anāyoga;ete śikṣā antarāyikāḥ /
tad aṅgam paribudhyadhvam smṛtir mā antar adhīyata //

4.35

uttiṣṭhen na pramādyeta dharmam sucaritam caret /
dharma cārī sukham śete hy asmiṃl loke paratra ca /[.asmim loke.]

4.36

apramāda ratā bhavata suśīlā bhavata bhikṣavaḥ /
susamāhita saṃkalpāḥ sva cittam anurakṣata //

4.37

ārabhadhvam niṣkramadhvam yujyadhvam buddha śāsane /
dhunidhvam mṛtyunaḥ sainyam naḍāgāram iva kuñjaraḥ //[.naḍa agāram.]

4.38

yo hy asmin dharma vinaye tv apramatto bhaviṣyati /
prahāya jāti saṃsāram duhkhasya antam sa yāsyati //

Other recensions (1)

Linked texts (4)