Basatin al-uns 78.191

78.191

گردانیده و نحوست طالع چشم خود را به پردهآ غفلت بپوشید و پیش دیدهآ دوربین عقل حجابی تاریک پیدا آورد و در جوار منزل ما گل فروشی بود و بدین سبب با وی قاعدهٔ‌ محبت مستحکم گشت، او بهتواتر انواع ریاحین مشکبوی و اصناف گلهای تازه روی برای زیب و زینت مجلس انس ما برسانیدی و مشام جان حاضران را از نسیم دلگشای آن چون کلبهآ عطار معطر گردانیدی و در اوقات خوش از حالات گذشتهآ ما پرسیدی، چون حقوق خدمت او بر ذمت ما ثابت و متوجه گشته بود و بهواسطهٔ‌ وفور مخالطت و کثرت مؤانست محل محرمیت و اعتماد یافته در اخبار آن احوال ماضیه ضنت را مجال میدادم و سرگذشتها یکان یکان پیش او می گفتم و به بیرون دادن غمهای درد و درونهٔ‌ خویش را خالی میکردم، روزی از روزها پادشاه قنوج بر سریر مسرت بار داده بود و برای التذاذ و تمتع مجلس خاص فرموده، گل فروش یک عقد گل که با ترتیبی هرچه لطیفتر و تکلفی هرچه تمامتر ساخته پیش برد2، پادشاه در مطالعهآ رقت صنعت و لطافت عمل آن بر مثال نرگس همه تن چشم شده و مانند سوسن در وصف ان ده زبان گشت، و با گل فروش گفت که سالهاست که تو در مجلس ما انواع ریاحین میآری و از هر جنس گلهای عنبر نسیم میرسانی، هیچ وقتی مثل این ترتیب و مانند این ترکیب از تو مشاهده و معاینه نشده و مجلس ما را این چنین رونق و بهایی هیچ گاهی حاصل نیامده است تا سبب اظهار این صنعت غریب و موجب این تربیت عجیب با ما مشروح و مبین ننمایی، بههیچ وجه دست طلب از تو کوتاه نگردانیم و در امتناع از تقریر این معنی معذور نداریم، چه مردم دانا اگر کاری خلاف معتاد و مشاهده کنند تا بر غور آن وقوف تمام و اطلاع به کمال حاصل نیارند و سررشتهٔ‌ آن بردست ایشان نیاید خاطرشان از خارخار فکرت ایمن نگردد، گل فروش برای رعایت حقوق صحبت و محافظت جانب اسرار لطائف، عذرها به اظهار رسانید اما به حکم مصراع:

[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
and trust, I allowed no room for miserliness in relating those past events, and recounted the adventures to him one by one,
and by venting my sorrow and grief, I emptied my heart. One day among
days, the king of Qannawj held court upon the throne of joy, and ordered a private assembly for pleasure and enjoyment.
The flower-seller brought forward a garland of flowers fashioned with the utmost delicacy and total refinement.
The king, gazing upon the fineness of its artistry and the delicacy of its craftsmanship, became all eyes like the narcissus, and like
the lily acquired ten tongues in praising it, and said to the flower-seller: 'For years you have brought various sweet herbs to our assembly
and delivered ambergris-scented flowers of every kind; yet never has an arrangement like this or
a composition such as this been seen or witnessed from you, nor has such splendor and brilliance ever
been attained for our assembly. Unless you set forth and explain to us the reason for revealing this extraordinary art and the cause of this wondrous preparation,
we shall in no way shorten the hand of demand from you, nor excuse you from explaining this
matter. For when wise men observe an action contrary to the customary, until they attain full comprehension of its depths and complete knowledge of it,
and its clue comes into their hand, their mind cannot be free from the nagging throb of thought.' The flower-seller, to observe the rights of companionship and to guard the secret of delicacies,
put forward excuses; but according to the hemistich:
"The power of the caliphate—no ruler can rival it."