Selections from the Peshwa Daftar 2.4.14

2.4.14

तरतूद करून ऐसा वजिरानी अर्ज केला. त्यानंतर पातशहानीं फेरोजेंगाकडे पाहिलें. हे बोलले कीं, आसफजहापासी चालिस हजार फौज तो मुकरर बारमाही असते. काम पडल्यावर आणीखहि विजापुरौ वगैरे दक्षणी तीस चालिस हजार स्वार जमा होऊ शकतात. एवंच सत्तर एसी हजाराची तो भरती तयारच जाणावी. याजवेगळे मऱ्हाठे तो कँमबेश लाख फौज आहे. हेहि असफजाहासी सलुख राखतात व त्यांच्या म्हटल्यात आहेत. समयास रॅफीक होतील. आज्ञा जालिया त्यासहि लिहून पाठऊं. पातशहा बोलले कीं बरें; वर्तमान तो लिहा; व त्याची काय मसलहत ते लिहून आणवा. बहुधा फेरोजंगानें बापास लिहिले असेल. मग पातशहांनीं सफदरजंगाकडे पाहिलें. हे बोलले कीं, मजपासी जो खजाना व माल आहे तो हजरतच्या निसौर आहे. येथें व सुब्यांत व ठाण्यांत मिळोन चाळीस हजार स्वार मजपासीं मोजूद आहेत. समयास जो पैका आहे तोहि वेचून ज्यासमईं हजरत * * उभे राहतील ते समईं आपल्या जानमालासी तसँदुक होईन. फत्ते देणे ईश्वराचे स्वाधीन आहे. त्याजमंधें जर मऱ्हाठे माझे पुरते रफीक आणभाणपूर्वक होत असिले तर हजरतनी तसदी न करावी. मग मजला आणिख कोव्हाची गरज नाहीं. रजपूत वगैरे कोण्हीहि पाहिजेत नाहीं. एक फौज त्यांची व एक फौज माझी इतक्यानसीच जो प्रसंग पडेल तो समजून घेऊं. ऐसिया जी ही गोष्ट सांगितली, पातशहानी सर्वांचीं अनुमतें मात्र घेतलीं, कोण्हास कांही उत्तर दिधले नाही. परंतु नित्यानी च्यार च्यार सा सा घटका एकांत हाच मजकूर असतो. पातशहास कोव्हाचाहि भरोसा वाटत नाहीं. कांहीं अंधपुत्राचा मानितात; परंतु समयास सलुक करायास लागतो त्याजपेक्षा काहीक अधिक आपल्याकडीलहि घावादावाची लढाई नादरशहाच्या तुल्य मानितात. अद्याप या गोष्टीचा सरवा (सराव ?) आम्हासी कोणीही कांहीं सरवा (सराव?) केला नाही. परंतु वजीर सफदरजंग, गाजुदीखां, राजे अफजुखां वगैरे जेव्हा याचे घरास जावें तेव्हां हे बोलतात कीं, जर नादरशहा दक्षगेस परभारें गेला तर तुमचे लोक काय करतील. जर इकडे आला तर तुम्ही काय तरतूद करून दाखवाल. आम्ही पृथक पृथक त्यासी हेच बोलतो की, जर तो परस्परे दक्षगेस येतो तर या गोष्टीची चिंता ईश्वर इच्छेने येथें कांहींच नाहीं. येका(ल)कीं काय प्रसंग होतो. यावत्शक्ति त्यास कोण्ही जिवें सोडावें असे तर नाहीं. मग नकळे. आयुष्य असलिया निघोन गेला तर नकले. जर हिंदुस्थानांत आला तर इकडील तरतूद तुमच्या विचाराचे स्वाधीन आहे. ज्या प्रा॥ तुम्ही सांगाल त्या प्रा॥ करतीलच करतील. सफदरजंग व वजीर बोलले कीं, तुम्ही आपल्या तरफेने बाळाजीरायांस लिहून त्यांची काय सला व ते याप्रसंगी कसकसी तरतूद करतील तेहि आणवा, ऐसे या उभयतांनीं सांगितलें. ऐसियास नादरशाह लक्ष वाटे तो न ये. कदाचित आला तर स्वामीचा काय विचार ? कांहीं तरतूद आपल्याकडून