Prapancahridaya 1.p67
Prapañcahṛdaya 1.p67
- Language
- Sanskrit
1.p67
athedānīmatra pradarśitaprakāreṇāpekṣitānyaṅgaśāstrāṇyarthadṛṣṭyā pradarśyante | tatra śīkṣāśāstraṃ śabdaviṣayam | śabdo varṇasvaramātrābalasāmasaṃtānabhedenāyaṃ ṣaḍvidhaḥ | tatra varṇāstriṣaṣṭiḥ | teṣvekaviṃśatiḥ svarāḥ | pañcaviṃśatiḥ sparśāḥ | yādayo'ṣṭau vyāpakāḥ | catvāro yamāḥ | jihvāmūlīyopadhmānīyabinduvisargā duspṛṣṭāśceti pradarśitāḥ | tadeva pratijñātaṃ brahmaṇā--“svarā viṃśatirekaśca sparśāścāḥ pañcaviṃśatiḥ | vyāpakāśca tathāṣṭau catvāraśca yamāḥ smṛtāḥ || anusvāro visargaśca ≍kaṃ≍pau cāpi parāśritau | duspṛṣṭāśceti vijñeyāḥ sarve te saguṇāḥ smṛtāḥ ||” iti | tadguṇo dvividho bāhyābhyantarabhedena | tatrābhyantaraguṇaścaturvidhaḥ sparśālpasparśasam̐vāravivārabhedena | tatra sparśāḥ pañcavidhastanmātrakharastokagambhīrabāhyabhedena | tadguṇāḥ pañcaviṃśativarṇāḥ | tatra sparśamātraguṇāḥ kacaṭatapāḥ | kharasparśaguṇāḥ khachaṭhathaphāḥ | stokasparśaguṇā gajaḍadabāḥ | gambhīrasparśaguṇā ghajhaḍhadhabhāḥ | bāhyasparśaguṇā ṅañaṇanamāḥ | ityete pañcaviṃśativarṇāḥ sparśaguṇāḥ | tathālapasparśaguṇāścatvāro yaralavāḥ | śaṣasahāḥ
Linked texts (1)
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit