Pramāṇa · Search · About · API

Prapancahridaya 2.p58

Prapañcahṛdaya 2.p58

Language
Sanskrit

2.p58

saṃhārapravāhapravartako bhāvaviśeṣaḥ | sa caturvidhaḥ pradhānamahatkāraṇakāryāśrayabhedena | tatra pradhānāśrito'ṣṭavidhaḥ aṇimā mahimā laghimā garimā prāptiḥ prākāmyamīśitvaṃ vaśitvamiti | tathā mahadāśrito dharmādharmajñānājñānavairāgyarāgasvatantraparatantrabhāvabhedenāṣṭavidhaḥ | kāraṇāśrito bhāvo dvādaśavidho jñānakarmendriyamanohaṅkāravṛttibhedena | kāryāśrito bhāvaḥ ṣaḍvidhaḥ asti jāyate vivardhate vipariṇamate'pakṣīyate vinaśyatīti | etairmūlabhūtaistadvikārairapi sañcariṣṇavo jīvaviśeṣāḥ | tadvāsanānibandhanaḥ sarveṣāmātmanāṃ saṃsārapratibhāso na paramārthaḥ | tadviyogaḥ kevalātmabhāvo mokṣaḥ | sa tu prakṛtipuruṣavivekajñānādātyantikaduḥkhanivṛttilakṣaṇaḥ | kaivalyasaimonubhavo mokṣaḥ | tatpramāṇaṃ trividhaṃ pratyakṣānumānāgamabhedena | tatra śrotrādibhiḥ śabdasparśarūparasagandhādhyavasāyaḥ pratyakṣaḥ | tatpūrvakamanumānaṃ trividhaṃ kāryadarśanāt kāraṇānumānaṃ, kāraṇadarśanāt kāryānumānam, avinābhūtaliṅgadarśanāt sāmānyatodṛṣṭānumānam | āptavacanamāgamaḥ | tasmādetatpradarśitapramāṇaprameyavyavahāreṇa prakṛtipuruṣavivekajñānenātmanaḥ kevalabhāvo mokṣo bhavatīti kapilamatam