Establishment of Brahman 3.2
Tattvasamīkṣā 3.2
- Language
- Sanskrit
3.2
tāmeva vidheranapekṣatāṃ karmāvabodhe darśayati – svargakāmo yajeteti bodhe 'sminneti | codayati – nanu yathaiṣāmiti | svādhyāyā[dhyayanavidhāvadhyetavyaḥ] khalva - yaṃ sarvo vedarāśistanmadhyapatitaśca syādātmā , na cātrānavasthā | na cātmā- 3
śrayatvam, tathā tadarthabodhavidhāvapītyarthaḥ| pariha[ra](ti-viṣama upanyāsa i)ti| na hi tadadhyayanaṃ tadadhyayananimittaṃ nāpi vidhyantarādhyayananimittaṃ yenātmāśrayatvānavasthe syātām| api tu yathā śākhāntarīyamaṅgamana(dhītatadvākyastraivarṇikaḥ puruṣāntarādhītādvākyācchravaṇamātreṇānugamyānutiṣṭhatyevaṃ puruṣāntarādhītādeva svādhyāyādhyayanavidhe(stasya cānyeṣāṃ ca vākyā)nāmadhyayanam| na caivamanavasthānamātmāśrayatvaṃ vā, vedavattadadhyayanādhyetṛparamparayā anāditvādityarthaḥ|
⟨f.128v⟩ na ceyaṃ vidhāvavabodhavidhau ‘vedaḥ kṛtsno 'dhigantavyaḥ’ ‘ātmā jñātavyaḥ’ ityatra vā sambhavatītyāha - anavabuddhārthastviti| yathā hyanadhītavākyaṃ puru(ṣāntarasthamadhyayanapra)vṛttiheturasya cānyeṣāṃ ca vākyānām, naivamapratī- 3 tārthaṃ svaparārthāvabodhapravṛttihetuḥ| na ca parajñānena paraḥ pravartate, parasmādvā[rthā](nna parasyāvabodhaḥ| athāvabu)ddhārtho 'vabodhavidhiḥ, na hi vedānna hi vyākhyānādavagato vedārtha ityarthaḥ| kā tarhi ‘vedaḥ kṛtsno 'dhigantavyaḥ’ 6 ityasya vidhergatirityuta [āṃ]ha - na ca vedaḥ kṛtsno 'dhigantavya i)ti| bhavatu vā ‘vedaḥ kṛtsno 'dhigantavyaḥ’ ityayaṃ vidhiḥ, mā ca bhūnnyāyaprāptamarthaparatvam, tathāpi ‘ātmā jñātavyaḥ’ ityanena na śābdaṃ jñānaṃ vidhā[ta](vya- 9 m, sāmānyavidhine)vāsyārthasya prāptatvāt| na hi ‘vedaḥ kṛtsno 'dhigantavyaḥ’ iti vihite karma jñātavyamiti vidhyantaramapekṣyata ityabhyupetyāhaathāpyeṣa [vi](dhiriti| svādhyāyādhyayana)vidhinā yadarthākṣiptamarthajñānaṃ ta- 12
athāpyeṣa vidhistathāpi svādhyāyādhyayanavidhinā'rthākṣiptamarthajñānamucyetānūdyetetyanicchatāpyabhyupeyam | anabhyupagame hītaravedavākyavad ‘vedaḥ kṛtsno 'dhiga[nta](vyaḥ’ ityetadapyaviva)kṣitārtham | tathā ca tadadhīnaworthrthāvadhāraṇaṃ vedarāśerapramāṇakaṃ prasajyeteti balād ‘dṛṣṭo hi tasyārthaḥ’ iti nyāya eva pramāṇa(māsthātavyam | tathā sati) tatsiddha evārtho ‘vedaḥ kṛtsno 'dhigantavyaḥ’ iti vākyenānuvācyata iti siddham | bhavatu vāyaṃ vidhistathāpi ‘ātmā jñātavyaḥ’ iti na vidhi(rapekṣitavyaḥ, sāmānyavi)dhinā caritārthatvādityāha - tathāpi brahmasvarūpeti | kākākṣivadubhayatra madhyasthaṃ tathāpīti yojanīyam | vākyasāmarthyādeveti | ve[dā](nteṣu ‘tattvamasi’ i)tyasya vā vākyasya ‘sadeva somyedamagra āsīd’ ityādervā sāmarthyādityarthaḥ || ⊗ ||
Linked texts (1)
- Brahmasiddhi — Maṇḍana Miśra, Sanskrit