Ajnanadhvantacandabhaskara 3.129.p1
Ajñānadhvāntacaṇḍabhāskara 3.129.p1
- Language
- Sanskrit
3.129.p1
lakṣmīgauryādisaṃśliṣṭāḥ mādhavo śaṅkarādayaḥ
bhuñjante yanmahāsaukhyaṃ brahmānandakaṇo hi saḥ
kaupīnasthāpi satyavacasaḥ tiṣṭhantvindrādayassurāḥ
kaivaiṣāṅgaṇanāśavāsya brahmānandātmadarśinaḥ
bimbadṛṣṭisudhāmetāṃ vedāntārṇavamadhyagām
guruśrī viṣṇusāhāyyādvicāramathanoddhṛtām
jarāmaraṇadurduḥkha samūloddharaṇakṣamām
saṃgṛhyatvaṃ jitendriyaḥ kimālasyaṃ kariṣyasi^212
tasmātsarvātmanā tāta nigṛhāṇa manodhiyā
madhyāveśitayā yuktaḥ etāvān yogasaṅgrahaḥ
nānāmataṃ maharṣīṇāṃ sādhūnāṃ yogināṃ tathā
dṛṣṭvā nirvedamāpannaḥ ko na śāmyati mānavaḥ
yāni duḥkhāni yā tṛṣṇā dussahā ye durādhayaḥ
tatsarvaṃ śāntacetassu tamorkasyaiva vinaśyati
śrutvā dṛṣṭvā ca spṛṣṭvā ca dhṛtvā bhuktvā śubhāśubham
na hṛṣyati mlāyati ca ^213kathyate śāntasaptakam
tuṣārakarabimbācchaṃ mano yasya nirākulam
maraṇotsavayuddheṣu sa śānta iti kathyate
damavicāraḥ | damonāma śabdādiviṣayebhyaḥ ^214śrotrādi sarvendriyāṇi
^215nivartayitvā svātmavicāre manasā saha sarvendriyāṇāṃ saṃyojanameva | taduktaṃ
yadā saṃharate cāyaṃ kūrmoṅgānīva sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyaḥ 216tasya prajñā pratiṣṭhitā
nivartayitvā 217rasanāṃ rasebhyaḥ ghrāṇaṃ ca gandhācchravaṇaṃ ca śabdāt
sparśāttanūṃ rūpaguṇācca cakṣuḥ tataḥ paraṃ paśyati svaṃ svabhāvam
jāgrata 218tasmānmā bhuṃkṣva viṣayānasadindriyaiḥ
ātmagrahaṇanirbhūtaṃ paśyan 219vaikalpikaṃ bhramam
alpenābhyavahāreṇa rahasthānāsanena ca
220hīyamāṇāni viṣayeṣu indriyāṇi nivartayet
prakīrṇaviṣayāraṇye dhāvantaṃ 221vipramādhamam
jñānāṅkuśena kurvīta vaśyamindriyadāntikam
sarvaṃ brahmātmakaṃ 222tāta vidyādātmamanīṣayā
paripaśyannuparametsarvato muktabandhanaḥ
naitadvastutayā paśyedṛśyamānaṃ vinaśyati
asaktacitto viramedihāmutracikīrṣitāt
mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ
āgamāpāyino nityāḥ tāṃ stitīkṣasva bhārata|| (bhaga.2-14)
śatrau mitre putre bandhau mā kuru yatnaṃ vigrahasandhau
sarvasminnapi paśyātmānaṃ sarvatotsṛja bhedajñānam
prāṇāyāmaṃ pratyāhāraṃ nityānityavivekavicāram
yepyasameta śamādividhānaṃ kurvavadhānaṃ mahadavadhānam
yogarato vā bhogarato vā saṅgarato vā saṅgavihīnaḥ
yasya brahmaṇi ramate cittaṃ nandati nandati nandatyeva
ātmasamādhānaṃ nāma ātmavicārarūpe śravaṇe śravaṇāṅgayoḥ
manananididhyāsanayośca manassamādhāya vikṣepaduḥkharahitatayā manaso'vasthānameva
taduktam
tasmādasadbhidhyānaṃ yathā svapnamanoratham
hitvātmani samādhatsva mano sadbhāva bhāvitam
śraddhā nāma guru vedāntavākyeṣu viśvāsaḥ eva | taduktaṃ
śraddhāvān labhate jñānaṃ tatparasaṃyatendriyaḥ
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntiṃ acireṇādhigacchati || (bhaga. 4-39)
223gurucaraṇāmbujanirbharabhaktaḥ saṃsārādacirādbhavamuktaḥ
sendriyamānasaniyamādekaṃ drakṣyasi nijahṛdayasthaṃ devam
vedavedyabrahmavidyā brahmayajñaparāyaṇaḥ
ṛṇatrayapariṣṭāṅgaḥ bhāvatarpaṇatatparaḥ
vicāramananadhyānasamādhijñānarūpakān
kuryātpañcamahāyajñān nityaṃ brahmatvasiddhaye
astyātmaliṅgaṃ paramaṃ brahmajyotirmayaṃ jagat
tatsvarūpaṃ māyāntyaiva vaktuṃ śrotuṃ na śakyate
guruvedāntavācyārtha vicārakuśalaḥ pumān
dṛṣṭiṣaṭkacidābhāsādbhrāntiṣaṭkaṃ parityajet
ānandabimbadṛṣṭiḥ syāt ānandābhāsa dīrite
brahmātmajñāna niṣṭhānāṃ dṛṣṭiṣaṭkamidaṃ smṛtam
nāsti brahmāparaṃ kiñcit asti dehādikaṃ jagat
paraṃ na sphurati brahmā sphuratīdaṃ sadehakam
na sukhaṃ paramaṃ brahmā sukhaṃ tu bhautikaṃ param
ityavidyāvimūḍhānāṃ bhrāntiṣaṭkamudīritam 224
225mananadhyānasaṃyuktaṃ śravaṇaṃ bahudhā kṛtam
aihikāmuṣmikāśeṣapadārthāḥ kāmamohitāḥ
sarvadā sarvadṛśyeṣu brahmadṛṣṭiṃ karomi ca
athāpi māṃ prabādhate rāgadveṣādivāsanāḥ
yathā svāmin palāyante kṛtvā māṃ vāsanā guṇāḥ
jāte vṛkṣādyathā nīḍaṃ śakuntāstadudīrayaḥ
anantaghanadāvāgnijyālādagdhāntarātmakam
śrīgurūktisudhāśītaṃ na śītayati kiṃ naram
bimbānandātmadṛṣṭiste yadā bhavati susthirā
tadā te vāsanājālaṃ samūlaṃ pravilīyate 226
“yo yacca śraddhaḥ sa eva sa” ityādi | evaṃ śamadamādiguṇasampannaṃ “tadvijñānārthaṃ
svagurumevābhigacchecchrotriyaṃ brahmaniṣṭhaṃ” (muṇḍaka 1-2-12) “ācāryavān
puruṣo veda” (chāndogya 6-14-2) “tadviddhipraṇipātena paripraśnena sevayā”
Linked texts (4)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vulgate (700 verses) — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit