Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 80.5.4

Vicāratrayī 80.5.4

Language
Sanskrit

80.5.4

muktau na pramāṇam | ataeva ‘janmāntare bhavapratyayo videhaprakṛtilayānāmi’ti yogasūtrā ‘ttaṃ vidyākarmaṇī samanvārabhete pūrvaprajñā
ce'ti śruteḥ sāmagrīsaṃyojakabrāhmaṇakule janma saṃpādya brahmībhavanti | nanu kathaṃ viśvāmitre brāhmaṇaśabdastasmādguṇato varṇāṅgīkāra
āvaśyaka ubhayostadā sarvoyaṃ turīyamīmāṃsānibandhaḥ susaṃbaddha
iti cedupakṛtaṃ viśvāmitreṇa triśaṅkāviva | mahatā tapasā
brāhmaṇaśabdaṃ saṃpāditavānvasiṣṭhāt | rājanyaṃ vā vaiśyaṃ veti
śrutyanugrahābhāvāt | yathā'dhunā rājādipadavī tathāyaṃ brāhmaṇaśabdaḥ | krośamātrepyājñā yasya nāsti sopi rājetyucyate | naitāvatā brāhmaṇajātipraveśaḥ sāpiṇḍyavyavasthānupapatteḥ | 'prajātantuṃ
mā vyavacchetsī'riti sāpiṇḍyocchedo niṣiddho'ṅgīkṛtaḥ syāt
nānyathā jātyantarapraveśaḥ | yatra jātau praviṣṭastatrāpyabhinavasya
sāpiṇḍyaṃ niruddhaṃ kenāpyasaṃbandhāt | tasmādgotrapravartako viśvāmitro jātibrāhmaṇa eva yaṃ gāyatryā ṛṣiṃ sasmārābhinavo viśvāmitranāmā brāhmaṇaḥ | tasya brāhmaṇaśabdalābhātpūrvaṃ yadgotraṃ tadevānuvṛttaṃ sāpiṇḍyaṃ ca | anyathobhayabhraṣṭatvāpatteriti dik | ataeva 'dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na vidyata' iti bhagavān
śreyo mokṣastatsādhanaṃ ca | ataeva 'yadahaṃkāramāśritya na yotsya
iti manyase | mithyaiṣa vyavasāyaste prakṛtistvāṃ niyokṣyatī'ti
vacanena pāśupatāstralābhasamaye śivena saha yuddhaṃ smāritaṃ | prakṛtiḥ
kṣātrayoniḥ tasmāt'sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraje'ti
vākyasya pravāhaprāptayuddhetaradharmāniti bodhaprasaṅge'rjunena 'kariṣye