Bhagavadgita 2.13
Gūḍhārthadīpikā 2.13
- Language
- Sanskrit
2.13
4 madhusūdanīvyākhyā | mātraṃ caitanyaviśiṣṭātmā' iti lokāyatikāḥ | tathāca sthūlo'haṃ gauro'haṃ gacchāmi cetyādipratyakṣapratītānāṃ prāmāṇyamanapoditaṃ bhaviṣyati, yataḥ kathaṃ dehādātmano vyatireka, vyatireke'pi kathaṃ vā janmavināśaśūnyatvaṃ jāto devadatto mṛto devadatta iti pratīterdehajanmanāśābhyāṃ mahātmano'pi janmavināśopapatterityāśaṅkyāha - dehā sarve bhūtabhaviṣyadvartamānā jaganmaṇḍalavartino'sya santīti dehī | ekasyaiva vibhutvena sarvadehayogilātsarvatra ceṣṭopapatterna pratidehamātmabhede pramāṇamastīti sūcayitumekavacanam | sarve vayamiti bahuvacanaṃ tu pūrvatradehabhedānuvṛttyā na tvātmabhedābhipāyeṇeti na doṣaḥ | tasya dehina ekasyaiva sato'sminvartamāne dehe yathā kaumāraṃ yauvanaṃ jaretyavasthātrayaṃ parasparaviruddhaṃ bhavati natu tadbhedenātmabhedaḥ, yaevāhaṃ bālye pitarāvanvabhūvaṃ saevāhaṃ vārdhake prapautrananubhavāmīti dṛḍhatarapratyabhijñānāt, anyaniṣṭhasaṃskārasya cānyatrānusandhānājanakatvāt, tathā tenaiva prakāreṇāvikṛtasyaiva sata ātmano dehāntaraprāptiretasmāddehādanyantavilakṣaṇadehaprāpti svapne yogaiśvarye ca taddehabhedānusandhāne'pi sa evāhamiti pratyabhijñānāt | tathāca yadi deha evātmā bhavettadā kaumārādibhedena dehe bhidyamāne pratisandhānaṃ na syāt, athatu kaumārādyavasthānāmapyantavailakṣaṇye'pyavasthāvato dehasya 'yāvatpratyabhijñaṃ vastusthitiḥ' iti nyāyenaikyaṃ brūyāttadāpi svapnayogaiśvaryayordehadharmabhede pratisandhānaṃ na syādityabhayodāharaṇam | ato marumarīcikādāvudakādibuddheriva sthūlo'hamityādibuddherapi bhramatvamavaśyamabhyupeyam, bādhasyobhayatrāpi tulyatvāt | etacca 'na jāyate' ityādau prapañcayiṣyate | etena dehādyatirikto dehena sahotpadyate vinaśyati ceti pakṣo'pi pratyuktaḥ | tatrāvasthābhede pratyabhijñopapattāvapi dharmiṇo dehasya bhede pratyabhijñānānupapatte | athavā yathā kaumārādyavasthāprāptiravikṛtasyātmana ekasyaiva tathā dehāntara-
nanvātmano nityatve vibhutve ca na vivādamaḥ, pratidehamekatvaṃ tu na sahāmahe | tathāhi 'buddhisukhadu khecchādveṣaprayatnadharmādharmabhāvanānyanavaviśeṣaguṇavantaḥ pratidehaṃ bhinnā, evaṃ nityā vibhavaścātmānaḥ' iti vaiśe-
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit