Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 2.18.2

Gūḍhārthadīpikā 2.18.2

Language
Sanskrit

2.18.2

ātmanaḥ svaprakāśatvaṃ ca yuktito'pi bhagavatpūjyapādairupapāditam | tathāhi yatra jijñāsoḥ saṃśayaviparyayavyatirekapramāṇānāmanyatamamapi nāsti tatra tadvirodhi jñānamiti sarvatra dṛṣṭam | anyathā tritayānyatarāpatteḥ ātmani cāhaṃ vā nāhaṃ veti na kasyacitsaṃśayaḥ, nāpi nāhamiti viparyaye vyatirekaḥ, asmi veti tatsvarūpapramā sarvadāstīti vācyam | tasya sarvasaṃśayaviparyayadharmitvāt 'dharmyaṃśe sarvamabhrāntaṃ prakāre tu viparyayaḥ' iti nyāyāt | ataevoktam 'pramāṇamapramāṇaṃ ca pramābhāsastathaiva ca | kurvantyeva pramāṃ yatra tadasaṃbhāvanā kutaḥ ||' iti | pramābhāsaḥ saṃśayaḥ svaprakāśe sadrūpe dharmiṇi pramāṇāpramāṇayorviśeṣo nāstītyarthaḥ | ātmano bhāsamānatve ca ghaṭajñānaṃ mayi jātaṃ navetyādisaṃśayaḥ syāt | nacāntarapadārthe viṣayasyaiva saṃśayādipratibandhakatvasvabhāvaḥ kalpyaḥ bāhyapadārthe klṛptena virodhijñānenaiva saṃśayādipratibandhasaṃbhave āntarapadārthe svabhāvabhedakalpanāyā anaucityāt | anyathā sarvavikṣobhāpatteḥ | ātmamanoyogamātraṃ cātmasākṣātkāre hetuḥ | tasya ca jñānamātre hetutvād, ghaṭādibhāne'pyātmabhānaṃ samūhālambananyāyena tārkikāṇāṃ pravareṇāpi durnivāram | naca cākṣuṣatvamānasatvādisaṅkaraḥ laukikā laukikatvavadaṃśabhedenopapatteḥ saṅkarasyādoṣatvāccākṣuṣatvāderjātitvānabhyupagamādvā | vyavasāyamātra evātmabhānasāmagryā vidyamānatvādanuvyavasāyo'pyapāstaḥ | naca vyavasāyabhānārthaṃ saḥ | tasya dīpavatsvavyavahāre sajātīyānapekṣatvāt |

Linked texts (1)