Bhagavadgita 2.31.3
Gūḍhārthadīpikā 2.31.3
- Language
- Sanskrit
2.31.3
yuddhaṃ tu agnīṣomīyādyālambhaṣadvihitatvānna niṣedhena spraṣṭuṃ śakyate, ṣoḍaśigrahaṇādivadgrahaṇāgrahaṇayostulyabalatayā vikalpavatsāmānyaśāstrasya viśeṣaśāstreṇa saṃkocasaṃbhavāt | tathāca 'vidhispṛṣṭe niṣedhānavakāśaḥ' iti nyāyādyuddhaṃ na pratyavāyajanakam | nāpi bhīṣmadroṇādigurubrāhmaṇādivadhanimitto doṣasteṣāmatātayitvāt | taduktaṃ manunā'guruṃ vā bālavṛddhau vā brāhmaṇaṃ vā bahuśrutam | ātatāyinamāyāntaṃ hanyādevāvicārayan || ātatāyinamāyāntamapi vedāntapāragam | jighāṃsantaṃ jighāṃsīyānna tena brahmahā bhavet || nātatāyivadhe doṣo hanturbhavati kaścana ||' ityādi | nanu 'smṛtyorvirodhe nyāyastu balavānvyavahārataḥ | arthaśāstrāttu balavaddharmaśāstramiti sthitiḥ ||' iti yājñavalkyavacanādānatāyibrāhmaṇavadhe'pi pratyavāyo'styeva | 'brāhmaṇaṃ na hanyāt' iti hi dṛṣṭaprayojanānapekṣatvādvarmaśāstram, 'jighāsantaṃ jighāṃsīyānna tena brahmahā bhavet' iti ca svajīvanāthaṃtvādarthaśāstram | atrocyate 'brahmaṇe brāhmaṇamālabheta' itivadyuddhavidyādhāyakamapi dharmaśāstrameva | 'sukhaduḥkhe same kṛtvā' ityatra dṛṣṭaprayojanānapekṣatvasya vakṣyamāṇatvāt | yājñavalkyavacanaṃ tu dṛṣṭaprayojanoddeśyakakūṭayuddhādikṛtavadhaviṣayamityadoṣaḥ | mitākṣarākārastu-'dharmārthasaṃnipāte'rthagrāhiṇa etadeveti dvādaśavārṣikaprāyaścittasaitacchabdaparāmṛṣṭasyāpastambena vidhānānmitralabdhyādyarthaśāstrānusāreṇa catuṣpāyavyavahāre śatrorapi jaye dharmaśāstrātikramo na kartavya ityetatparaṃ vacanametat' ityāha | bhavatvevaṃ na no hāniḥ |
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit