Bhagavadgita 4.71
Tātparyabodhinī 4.71
- Language
- Sanskrit
4.71
vihāyeti | pumarthamatidurlabhaṃ mokṣaṃ mahatā prayatnena saṃpādayati brahmavit khalu pumān puruṣaśabdavācyo yo brahmavidyatiḥ svaya nirahaṃkāraḥ brahmaivāhamititrahmavyeva nirūḍhātmatvābhiniveśena dehānnirgato'haṃkāro'hamātmikā buddhiryasya sa nirahaṃkāraḥ nityanirantarabrahmaniṣṭhayā nirmūlitānātmatādātmyagranthirityarthaḥ | tataeva nirmamaḥ dehataddharmatatkarmatadavasthādibhyo nirgato mamatābandho yasya sa nirmamaḥ | brahmatādātmyāpattyā vapuṣyahaṃbhāvābhāve taddharmādau mamatābhāvo viduṣo yukta evetyarthaḥ | tataeva niḥspṛhaḥ viṣayebhyo nirgatā spṛhā sukhāśālakṣaṇā yasya sa niḥspṛhaḥ brahmavyevātmatāpattyā dehāderanātmatvena nirastatvāttamuddiśya sukhāśāsaṃbhavātsvasya nirantarabrahmānandāmṛtarasenaiva tṛptatvācca viduṣo viṣayasukhāpekṣā'bhāvo yuktaḥ | tataeva sarvān kāmān bāhyaśabdavācyān viṣayān vihāya śuktirajatatulyaistaiḥ prayojanābhāvādindriyaistadgrahaṇamakṛtvā sarvamidamahaṃ ca brahmaiveti svaṃ sarvaṃ ca brahmaiva paśyan carati ‘kāmānnīkāmarūpyanusaṃcaran' ityādiśrutyuktaprakāreṇa bhūmau sarvatrā'saṅgodāsīno bhūtvā yaḥ paryaṭati paramahaṃsaḥ sa eva śāntimātyantikasaṃsāroparamalakṣaṇāṃ videhamuktimadhigacchati naitadviparītalakṣaṇa ityarthaḥ | brahmātmanā sarvaṃ vīkṣamāṇo brahmānandamanubhuñjāno brahmavitsarvatra carati naikatra tiṣṭhatīti vrajeta kimiti praśnasyottaraṃ dattam |
mumukṣoryataḥ śravaṇajanyaṃ jñāna prapañcavāsanābhiḥ kāmakrodhādibhirahaṃmamādyabhimānāviśeṣaiśca sapratibandhakaṃ videhamuktyai nālamiti niścitya paramakṛpāluḥ śrībhagavān samādhāvacalā buddhiriti brahmaniṣṭhāṃ prastutya, nirantaraṃ brahmaniṣṭhayā sarvakāmaprahāṇaṃ kṛtavataḥ, śarīrayātrādāvapi brahmātmanā brahmaṇi tiṣṭhato'haṃmamādibandhāmuktavata eva viduṣo videhamuktiṃ pratipādyedānīṃ mumukṣoreṣaiva saṃpādanīyā hyanayaiva videhamuktirnānyatheti sūcayannupakrāntāṃ brahmaniṣṭhāmupasaṃharati--
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit