Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 3.69

Arthaprakāśikā 3.69

Language
Sanskrit

3.69

yeti | sarveṣāṃ bhūtānāmatadbhāvārūḍhānāmajñānāṃ yā sarvakarmasaṃnyāsalakṣaṇā 'dvitīyabrahmātmaniṣṭhā niśeva niśā brahmānandāvivekakarī bhavati | yathā cakṣuṣmatāṃ pracaṇḍamārtaṇḍadīdhitivyāptamahareva divābhītānāṃ cakṣurāvārikā niśā bhavati | tatholūkasthānīyānāmajñānāmadvitīyabrahmaniṣṭhā svayaṃprakāśarūpā 'pi niśā bhavatītyarthaḥ | tasyāmajñavṛndaniśābhūtāyāmadvaitaniṣṭhāyāmindriyadvayasaṃyamavān sthitaprajñaḥ saṃnyāsī jāgarti, yathoktalakṣaṇabrahmajñānāgnibhasmīkṛtasvasvarūpāvārakājñānatūlarāśitvāt | yasyāṃ grāhyagrāhakabhīdalakṣaṇāyāṃ svāvaraṇarūpāyāṃ svāvidyādvayatatkāryamahāmohanidrāyāṃ paramārthatattvajñātiriktāni bhūtāni jāgrati tadrūcāpāravanti bhavanti ahameva brahma brahmaivāhamiti pratyagabhinnaṃ brahma paśyato muneḥ saṃnyāsinaḥ saiva svāvidyāvijṛmbhitadvaitaniṣṭhā niśā rātrirbhavati | tādṛśabrahmātmaniṣṭhasya grāhyagrāhakalakṣaṇadvaitaprapañcapravṛttinivṛttyabhāvāt— ‘ naitajjāgranna ca svapnaḥ saṃkalpānāmabhāvanātū | suṣuptabhāvo nāpyetadabhāvājjaḍatāsthiteḥ || kiṃ karomi kva gacchāmi kiṃ gṛhṇāmi tyajāmi kim | yanmayā pūritaṃ viśvaṃ mahākalpāmbunā yathā ||’ ‘yatra tvasya sarvamātmaivābhūt tatkena kaṃ paśyet’
ityādidvaitaprapañcapravṛttinivṛttyabhāvaśruteḥ | yasyaivaṃ bhedajātaṃ niśetijñānaṃ tasya sarvakarmasaṃnyāsa evādhikāro na karmaṇi, taddhetvajñānābhāvāt | ata eva vidyodayātprāgavidyā'vasthāyāmaviduṣaḥ karmāṇi codyante | udite svavidyāsavitari kriyākārakaphalātmakasvāvidyākarmadhvāntādarśanāttatpravṛttistannivṛttirvā na saṃbhavati | ata eva brahmātmaniṣṭhasya svādhiṣṭheyendriyadvayatatkāryāṇāṃ brahmātmarūpatvena suṣuptapuruṣavatpravṛttinivṛttyorabhāvātsthitaprajñalakṣaṇaṃ sādhvevetyarthaḥ |
sthitaprajñasya brahmātmadṛṣṭitvena viṣayaparāṅmukhatvamuktam ; idānīṃ viṣayabhoktṛtve 'pi na tasya kācidvikṛtirastītyāha—

Linked texts (1)