Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 19.14

Vaṃśī 19.14

Language
Sanskrit

19.14

parā ityarthaḥ | kāmopabhogaparamāḥ kāmyanta iti kāmāḥ śabdādayo viṣayāstadupabhoga eva paramaḥ puruṣārtho yeṣāṃ te | etāvaditi niścitāḥ—‘etāvatkāmopabhoga eva paramaḥ puruṣārtho, na dharmamokṣau’ ityevaṃ kṛtaniścayāḥ | anyāyenārthasaṃcayānīhante ityuttareṇānvayaḥ |
āśāpāśaśatairbaddhāḥ āśā eva pāśāstacchataṃrbaddhā niyantritāḥ santaḥ sarvata ākṛṣyamāṇāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ kāmakrodhau param ayanaṃ para āśrayo yeṣāṃ te, anyāyena parasvāpaharaṇādinā ityarthaḥ | arthasaṃcayān arthapracayān īhante ceṣṭante |
avataraṇam—īdṛśaśca teṣām vivekavirodhī abhiprāyaḥ—idamiti |
vyākhyā—idaṃ dravyam, adya idānīm, mayā āsurasaṃpadanvitena janena labdham prāptam | idam anyad dravyaṃ gohiraṇyādi manorathaṃ manastuṣṭikaraṃ prāpsye lapsye | bhāṣyakāreṇa ānandagiriṇā madhusūdanasarasvatī dhanipatibhyāñca ‘idaṃ manoratham’ ityeva pāṭho vyākhyātaḥ | ata eva ‘imaṃ manoratham’ iti pāṭho na svīkartavyaḥ | (kiñca) idam dhanam, me mama asti prāptamiti śeṣaḥ | idamapi anyad, dhanam me mama punarbhavivyati āgāmini saṃvatsare | tena ahaṃ dhanī sukhī vikhyātaśca bhaviṣyāmi |
yathokte madabhiprāye pratibandhakaḥ śatrurapi mama na saṃbhavatītyāha--mayā (asureṇa) asau durjayaḥ śatrurdaivadattanāmā hataḥ | haniṣye ca aparān anyān api varākān | kim ete kariṣyanti tapasvinaḥ | sarvathā'pi nāsti mattutyaḥ kaścid yasmād-aham īśvaraḥ sarvasamarthaḥ, bhogī bhogasāmarthyavān asmi ca= (tathā) siddhaḥ-sampanno'hamasmi sarvaprakāreṇa putraiḥ pautraiḥ naptṛbhiḥ | na kevalaṃ mānuṣo'haṃ kintu balavān sukhī ca ahameva | anye tu bhūmibhārāya avatīrṇāḥ |

Linked texts (1)