Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 5.70

Vaṃśī 5.70

Language
Sanskrit

5.70

na prakāśate dṛṣṭidoṣāditi | (tadvaiparītyena) yasyām (tu) avidyāyāṃ niśāyāmiva mūḍhajanajñānāvaraṇasvabhāvāyām bhūtāni mūḍhalokarūpāṇi jāgrati lakṣaṇayā jāgratīva | arthāt yathā ardhanidritāḥ svapnadarśino janāḥ svapne taṃ taṃ vyavahāraṃ kurvanti jāgaritā iva tathaiva ajñānanidrāyāṃ vastutaḥ prasuptānyeva mūḍhabhūtāni svapna iva sakalaṃ vyavahāraṃ kurvanti iti | sā avidyā, paśyatastattvasākṣātkāraṃ kurvataḥ | muneḥ sthitaprajñasya | niśā niśeva nidrāsthānam astīti śeṣaḥ | sthitaprajño na tatra vyavaharatītyarthaḥ | etena 'karmāṇi śāstreṇa avidyāvasthāṃ prāptasyaiva vidhīyante na vidyāvasthāṃ prāptasyeti' bhagavatā bodhitam | tasmād nātmavidaḥ karmaṇyadhikāra iti siddham |
avataraṇam- 'viduṣastyaktaiṣaṇasya yatereva mokṣaprāpti rnatu asaṃyaminaḥ kāmakāminaḥ' ityetamarthaṃ dṛṣṭāntena pratipādayiṣyan āha bhagavānāpūryeti |
vyākhyā-āpo jalavyaktayaḥ (nānā nadīnadādipravāhadvāreṇa--dṛṣṭidvāreṇa ca sarvadigbhyaḥ prāptāḥ) āpūryamāṇam svātmabhiḥ (jalavyaktibhiḥ) samantād priyamāṇam (api) acalapratiṣṭham acalā avikriyā eva pratiṣṭhā avasthitairyasya tam | anatikrāntamaryādam svātmani avikriyameva santam | samudraṃ sāgaram | praviśanti praviśya pralīyante (avikurvantya eva ) yadvat, yathā | tadvat tathā (aṃvikurvanta eva) sarve sarvaviṣayebhyaḥ prāptāḥ | aśeṣāḥ | (api) kāmā icchābhedāḥ (viṣaya saṃnidhāvapi) yaṃ muniṃ sthitaprajñaṃ saṃyaminam avikriyameva santaṃ, praviśanti bādhitānuvṛttyā tasya prārabdhaśeṣeṇa ākṣiptā api praviśya ātmanyeva, pralīyante, na svavaśaṃ kurvanti | sa (eva) evaṃ bhūtastyaktaiṣaṇaḥ sthitaprajño munireva, śāntiṃ mokṣam | āpnoti labhate | na kāmakāmī | kāmyante iti kāmāḥ śabdādayo viṣayāḥ | tān kāmayituṃ śīlaṃ yasya saḥ, viṣayābhilāṣī mūḍhaḥ | na śāntim āpnotītyarthaḥ |
avataraṇam-yasmādevaṃ tasmād- vihāyeti |

Linked texts (1)