Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 3.20

Gūḍhārthacandrikā 3.20

Language
Sanskrit

3.20

‘jāyate, asti, vardhate, vipariṇamate, apakṣīyate, naśyati’ iti ṣaḍbidhavikārāḥ| tatrādyadvayau niṣidhyete - na jāyate mriyate veti|| vāḥ samuccayārthaḥ| na jāyate mriyate cetyarthaḥ| kuto notpadyate? yato'yamātmā kadā'pi kāle na bhūtvā abhūtvā prāk bhūyaḥ punarapi bhavitā na| yo hyabhūtvā bhavati, utpattirūpāṃ vikriyāmāpnoti| ayaṃ tu prāgapi sattvāt, yato notpadyate, ataḥ ajaḥ| tathā'yamātmā bhūtvā prāk kadācit bhūyaḥ punaḥ na bhavitā|
‘navā’śabdādvākyaviparītavṛttiḥ| yo hi prāk bhūtvā, uttarakāle ca na bhaviṣyati, sa mṛtirūpāṃ vikriyāmanubhavati| ayaṃ tūttarakāle'pi sattvāt, yato na mriyate nityaḥ vināśāyogyaḥ| śāśvataḥ sadaikarūpaḥ| apacayādyabhāvānna vṛddhirityāha - purāṇa iti|| purāpi nava ekarūpaḥ, natvadhunā nūtanāṃ kāñcidavasthāṃ
prāpnoti| yo hi nūtanāmavasthāṃ prāpnoti sa vardhata ityucyate| astitvavipariṇāmau tu janmavināśāntarbhūtatvānna pṛthak niṣiddhau| yasmādevaṃ sarvavikāraśūnya ātmā, tasmāt śarīre hanyamāne tatsambaddho'pi kenā'pyupāyena na hanyate na hantuṃ śakyata ityarthaḥ|
jīvasyānityatvaṃ manyamāno mithyājñānītyuktam| jñānī tu naivaṃ manyata ityāha - vedeti||

Linked texts (1)