Bhagavadgita 3.56
Gūḍhārthacandrikā 3.56
- Language
- Sanskrit
3.56
duḥkheṣu jvararogādiṣvādhyātmikeṣu, vyāghrādihetukādhibhautikeṣu, ativṛṣṭyādihetukādhidaiveṣu prārabdhakarmaprāpiteṣu nodvignaṃ tatparihārākṣamatayā na vyākulaṃ mano yasya saḥ| avivekino hi duḥkhaprāptau 'dhiṅmāṃ ko me duḥkhamīdṛśaṃ nirākuryāt' ityanutāpātmakaḥ tāmasaścittavṛttiviśeṣa udvego jāyate| tathā sukheṣu satvaguṇahetukacittavṛttiviśeṣeṣu trividheṣu prārabdhapuṇyaprāpiteṣu vigataspṛhaḥ āgāmitajjātīyasukhaspṛhārahitaḥ| sukhānubhavakāle tajjātīyasukhasya¹ dharmamananuṣṭhāya vṛthaiva tadākāṅkṣārūpā tāmasī cittavṛttiḥ bhrāntirūpā spṛhā| nahi kāraṇaṃ vinā kāryotpattiḥ| sā cāvivekina eva| rāgaḥ viṣayeṣu rañnātmakaścittavṛttiviśeṣaḥ sukhotpattāvabhiniveśarūpaḥ| āgāmyaniṣṭajñānajanyaṃ duḥkhaṃ bhayam| evaṃ rāgaviṣayavināśake samupasthite tannivāraṇasāmarthyamātmano manyamānasyābhijvalanātmakaścittavṛttiviśeṣaḥ krodhaḥ| te sarve vigatā yasmāt saḥ| etādṛśo muniḥ sthitadhīrupyate|
tasya jīvanmuktasya kṣetre citte prārabdhakarmavaśāt kadācidrāgādikamutpannamapi avidyāsahakṛtasvāmitvādisambandhena jīve prāgiva na pravartante| tatsambandhaghaṭikāyā dehādau 'aham' 'mama' ityabhimānahetoravidyāyā matprasādānnāśāt paragṛhaṃ prāptaḥ tatkṣitimivodāsīnaḥ paraṃ paśyan svānubhavaprakaṭanena śiṣyaśikṣārthamanudveganispṛhatvādivacaḥ prabhāṣate| evaṃ cānyo'pi mumukṣuḥ duḥkhe nodvijet sukhe na prahṛṣyet rāgabhayakrodharahitaśca bhavediti bhāvaḥ|
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit