Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 18.78

Sārārthavarṣiṇī 18.78

Language
Sanskrit

18.78

sā. va. prakāśikā vṛtti—aṭhārahaveṃ adhyāyameṃ samasta gītākā tātparya saṃkṣepameṃ varṇita huā hai| dhyānayoga pradhāna karmayoga, jisakā phala ātmajñāna hai, eka parva hai; bhagavat-sambandhī śraddhāse udita śuddha bhaktiyoga dūsarā avalambana karate hue niṣkāma bhāvase karma karate hue kramaśaḥ jo jñānapatha kramaśaḥ ātma-jñānakā anuśīlana hī guhyatara upadeśa hai; svayaṃ bhagavān śrīkṛṣṇake prati ananya śaraṇāgata hokara bhaktiyogakā anuṣṭhāna hī sarvaguhyatama upadeśa hai—yahī aṭhārahaveṃ adhyāyakā tātparya hai|
samasta gītāśāstrakā tātparya yahī hai ki advaya-vastu hī ekamātra tattva cit-vaibhava, jīva-śakti dvārā mukta aura baddha bhedase do prakārake ananta jīva, māyā-śakti dvārā pradhānase lekara-tṛṇa-gulma ādi caubīsa jar̤a-tattva, kāla-śakti dvārā sṛṣṭi, sthiti aura saṃhāra tathā sabhī avasthāoṃkā ākālana evaṃ kriyā-śakti dvārā sabhī prakārake aviṣkāra| īśvara, prakṛti, jīva, kāla aura karma—ye pām̐coṃ tattva ekamātra bhagavat-tattvase hī prakaṭita haiṃ| brahma, paramātmā ādi bhāvasamūha bhagavat-tattvake antargata haiṃ| ukta pām̐coṃ tattva pṛthak hokara bhī yugapat bhagavat-tattvake adhīna eka hī tattva ukta ‘bhedābheda’-tattva mānavayuktise atīta hai| isalie pūrva mahājanane gītāśāstrameṃ upadiṣṭa tattvako acintyabhedābheda-tattvake nāmase nirdeśita kiyā hai evaṃ isase sambandhita jñānakā hī nāma ‘tattva-jñāna’ hai|
jīva—jīva svarūpataḥ śuddha cetana vastu haiṃ, ve citsūryarūpa śrīkṛṣṇake ākṛṣṭa honepara kṛṣṇonmukha hokara hlādinī śaktikī sahāyatāse śuddha ora ākṛṣṭa honapara māyā-śaktike ākarṣaṇase kṛṣṇa-bahirmukhī hokara jar̤a-sukha-duḥkhameṃ nipatita hote haiṃ| cit-rativiśiṣṭa jīvasamūha nityamukta hote haiṃ tathā jar̤a-rativiśiṣṭa jīvasamūha nityabaddha hote haiṃ| donoṃ hī prakārake jīvoṃkī saṃkhyā ananta, agaṇita hai| apane viśuddhasvarūpako bhūlakara jīva māyika saṃsāra-sāgarameṃ devayoni, manuṣyayoni tathā kīṭa-pataṃga-vṛkṣa-latā-gulma ādi vibhinna ucca aura nimna yoniyoṃmeṃ vividha prakārake tāpoṃse dagdha hote hue kisī samaya nirveda lābhakara upayukta gurukā padāśraya karanepara karmayogake antargata dhyānake prema lābha karate haiṃ| athavā, kabhī bhagavat-kathāke prati śraddhā honepara upayukta gurukā padāśraya lābhakara sādhanabhakti, bhāvabhakti aura premābhakti paryanta lābha karate haiṃ| ātmāke śuddha svarūpase avagata honekā ina evaṃ gītāke carama ślokameṃ kahī gaī bhagavān‌ke prati ananyā śaraṇāgati kākanāmūlaka karmamārgameṃ jo caudaha lokoṃmeṃ jar̤a-sukha-bhoga yā mukti prārambhameṃ hī kāmya-karma evaṃ isase utpanna muktiko atyanta tuccha batāyā prakārake aiśvara-dhāma-prāptirūpa mukti-sthānoṃse bhī ūpara uṭhakara bhagavatlīlārūpa ātmacarama sthanameṃ praveśakara bhāva arthāt nirmala prema lābha karanā ataeva gītā śāstrameṃ samasta veda aura vedāntake siddhāntoṃkā saṃgrahakara anuṣṭhāna karate hue parama-prayojanarūpa prema lābha karanā cāhie, apane-apane adhikārake anusāra dharmajīvanake sātha sarvadā śravaṇa ādi bhaktiyogakā avalambana karanā cāhie| bhaktiyogake anukūla svadharmakā avalambanakara jīvana-nirvāha karanā cāhie evaṃ śraddhāsahita nimna sopānagata svaniṣṭhākā kramaśaḥ tyāga karate hue śaraṇāgati dvārā bhaktiyogameṃ pariniṣṭhita hokara jīvana-yātrākā nirvāha karanā cāhie| isase śīghra hī bhagavān viśuddha prema aśoka, abhaya aura amṛtasvarūpa bhagavān‌kā prasāda prāptakara unake nitya-premameṃ āviṣṭa huā jātā hai|
śrīmadbhaktivedānta nārāyaṇakṛta śrīmadbhagavadgītāke aṣṭādaśa adhyāyakī sārārthavarṣiṇī-prakāśikā-vṛtti samāpta|
aṣṭādaśa adhyāya samāpta|

Linked texts (1)