Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 2.49

Sārārthavarṣiṇī 2.49

Language
Sanskrit

2.49

śrīviśvanātha—sakāmakarma nindati—dūreṇeti| avaramatinikṛṣṭaṃ kāmyaṃ karma, buddhiyogāt parameśvarārpita-niṣkāmakarmayogāt| buddhau niṣkāmakarmaṇyeva, buddhiyogo niṣkāmakarmayogaḥ|
sā. va. prakāśikā vṛtti— karmaphalameṃ āsakta rahaneke kāraṇa kabhī sukhī aura kabhī duḥkhī hote hai— eka samaya mahārāja janakake rājadarabārameṃ tattvavettā maharṣiyoṃ aura brahmarṣiyoṃkā samāgama huā thā| mahārāja janakane saikar̤oṃ naī dudhārū gāyoṃko sundara-sundara bachar̤oṃsahita apane rājakarmacāriyoṃ dvārā mam̐gavāyā| sabhī gāyoṃke sīṃga sonese evaṃ khura cām̐dīse mar̤he hue the| soneke alaṅkāroṃse susajjita vastra unake pīṭhapara śobhā pā rahe the| mahārāja janakane una ṛṣiyoṃkī ora mur̤akara bar̤e hī namratāse hātha jor̤akara kahā—“maiṃ prārthanā karatā hūm̐ paraspara kānāphūsī hone lagī| koī bhī sahasā apaneko brahmavettā batākara gambhīra mudrāmeṃ dekhā, isa bāra maharṣi yājñavalkyane uṭhakara apane chātroṃko sambodhita karate hue kahā—“vadu ! ina gāyoṃko hām̐kakara mere āśramameṃ le āpa brahmavettā haiṃ?” maharṣi yājñavalkyane uttara diyā—“brahmavettāke caraṇoṃmeṃ athavā koī jijñāsā ho, to āpa aisā kara sakate haiṃ|” maharṣiyoṃne nānā prakārake praśna kie aura una praśnoṃkā yathocita uttara maharṣi yājñavalkyane diyā| sabake antameṃ mahāviduṣī gārgīne bar̤ī namratāpūrvaka pūchā—“kṛpaṇa kauna hai tathā brāhmaṇa kauna hai?” isīke uttarameṃ maharṣi yājñavalkyane kahā—‘yo vā etadakṣaraṃ gārgyaviditvāsmāllokāt praiti sa kṛpaṇaḥ’ (vṛ. u. 3/9/90) lokase cale jāte haiṃ, ve kṛpaṇa haiṃ|” haiṃ| ‘kṛpaṇo yo'jitendriyaḥ’ arthāt ajitendriya vyakti hī kṛpaṇa haiṃ|

Linked texts (1)