Bhagavadgita 2.61
Sārārthavarṣiṇī 2.61
- Language
- Sanskrit
2.61
śrīviśvanātha—matparo madbhakta iti, madbhaktiṃ vinā naivendriyajaya ityagrimagranthe'pi sarvatra draṣṭavyam, yaduktamuddhavena— “prāyaśaḥ puṇḍarīkākṣa yuñjanto yogino manaḥ| viṣīdantyasamādhānānmanonigrahakarśitāḥ||” “athāta ānandadughaṃ padāmbujaṃ haṃsāḥ śrayeran” iti| vaśe hīti sthitaprajñasyendriyāṇi vaśībhūtāni bhavantīti sādhakādviśeṣa uktaḥ|
bhāvānuvāda—yahām̐ ‘matpara’ kā tātparya hai—merā bhakta| kyoṃki, merī ‘prāyaśaḥ puṇḍarīkākṣa yuñjanto yogino manaḥ| viṣīdantyasamādhānānmanonigrahakarśitāḥ ||’ ‘athāta ānandadughaṃ padāmbujaṃ haṃsāḥ śrayerannaravindalocana| sukhaṃ nu viśveśvara yogakarmabhistvanmāyayāmī vihatā na māninaḥ||’ (śrīmadbhā. 11/29/2-3) arthāt, he kamalanayana śrīkṛṣṇa! yogigaṇa prāyaḥ hī manake nigrahameṃ pravṛtta hokara asaphala honeke kāraṇa thor̤e nigrahake paścāt hī śrānta aura ānandako denevāle āpake śrīcaraṇakamaloṃko hī sukhakā ādhāra banāte haiṃ| sā. va. prakāśikā vṛtti—jisa prakāra koī vyakti parama parākramī kisī ho jāte haiṃ, usī prakāra jīvamātrake antaryāmī bhagavān hṛṣikeśakā āśraya grahaṇa karanepara dasyurūpī indriyām̐ apane-āpa vaśībhūta ho jātī haiṃ| ataḥ bhakti dvārā hī sarala-sahajarūpameṃ indriyoṃko vaśībhūta karanā cāhie| śāstroṃmeṃ ‘hṛṣīkeśo hṛṣīkāṇi yasya sthairyaṃ gatāniha| sa eva dhairyamāpnoti saṃsāre jīvacañcale||' jo loga apanī sārī indriyoṃko bhagavān hṛṣīkeśakī sevāmeṃ niyukta kara dete haiṃ, unakī sārī indriyām̐ sahaja hī sthira ho jātī haiṃ arthāt vaśībhūta ho jātī haiṃ|
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit