Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 2.69

Sārārthavarṣiṇī 2.69

Language
Sanskrit

2.69

śrīviśvanātha—sthitaprajñasya tu svataḥsiddha eva sarvendriya nigraha ityāha— yeti| buddhirhi dvividhā bhavati—ātmapravaṇā viṣayapravaṇā ca| tatra yā ātmapravaṇā buddhiḥ, sā sarvabhūtānāṃ niśā, niśāyāṃ kiṃ kiṃ syāditi tasyāṃ svapanto janā yathā na jānanti, tathaivātmapravaṇabuddhau prāpyamāṇaṃ vastu sarvabhūtāni na jānanti| kintu tasyāṃ saṃyamī sthitaprajño jāgartti, na tu svapati; ata ātmabuddhiniṣṭhamānandaṃ sākṣādanubhavati| yasyāṃ viṣayapravaṇāyāṃ buddhau bhūtāni jāgrati, tanniṣṭhaṃ viṣayasukhaśokamohādikaṃ sākṣādanubhavati, na tu tatra svapati| sā muneḥ sthitaprajñasya niśā tanniṣṭhaṃ kimapi nānubhavatītyarthaḥ| kintu paśyataḥ sāṃsārikāṇāṃ sukhaduḥkhapradān viṣayān tatraudāsīnyenāvalokayataḥ svabhogyān viṣayānapi yathocitaṃ nirlepamādadānasyetyarthaḥ|
sā. va. prakāśikā vṛtti—sthitaprajña vyaktiyoṃkā sarvendriya-nigraha viparīta dehātmabuddhisampanna ajñānī puruṣoṃkī buddhi viṣaya-bhogoṃmeṃ nimagna dinake samāna tathā ajñāna rātrike samāna hai—‘ajñānaṃ tu niśā proktā divā jñānamudīryate’ (skandapurāṇa) sarva āścaryamaya sarveśvarake rājyameṃ saba andhā vyakti prakāśarūpa tattvajñānako nahīṃ dekha pātā, kintu ātma-tattvavid vyakti sarvadā prakāśasvarūpa—tattvajñānasvarūpa bhagavānkā hī darśana karate rahate haiṃ|

Linked texts (1)