Bhagavadgita 5.14

5.14

śrīviśvanātha—nanu ca yadi jīvasya vastutaḥ karttṛtvādikaṃ naivāsti, tarhi parameśvarasṛṣṭe jagati sarvatra jīvasya karttṛtvabhoktṛtvādi-darśanānmanye parameśvareṇaiva balāttasya karttṛtvādikaṃ sṛṣṭam| tathā sati tasmin vaiṣamya-nairghṛṇye prasakte, tatra na hi na hītyāha—na karttṛtvamiti| nāpi tatkarttavyatvena karmāṇyapi, na ca karmaphalairbhogaiḥ saṃyogamapi, kintu jīvasya svabhāvo'nādyavidyaiva pravarttate, taṃ jīvaṃ karttṛtvādyabhimānamārohayitumiti bhāvaḥ|
koī yaha na samajha le ki ekamātra parameśvarakī preraṇāse hī jīva karmameṃ pravṛtta ho rahā hai| aisā mānanese parameśvarameṃ vaiṣamya, niṣṭhuratādi doṣoṃko svīkāra karanā par̤atā hai| isake atirikta karmaphalake sātha jīvake saṃyogameṃ logoṃko hī parameśvara karmoṃmeṃ niyukta kara dete haiṃ| ve svayaṃ jīvoṃmeṃ karttṛtvādiko utpanna nahīṃ karate— ‘vaiṣamya-nairghṛṇye doṣarna sāpekṣatvāttathā hi darśayati’ (bra. sū. 2/1/34) śrutike anusāra jaise brahma anādi hai, vaise hī jīvoṃkā karmasaṃskāra niyuktamātra karate haiṃ| ataḥ parameśvarameṃ vaiṣamya ādikā doṣa yuktisaṃgata śrīviṣṇu jīvako sthūla karmoṃmeṃ niyukta karate haiṃ| isalie jīvoṃke saṃskāra “yadi kaho ki karmasaṃskārake anusāra hī parameśvara jīvoṃko karmameṃ mūlataḥ karmasattā bhī īśvarake adhīna rahaneke kāraṇa anādi jīva-svabhāvake avasthāoṃmeṃ vaiṣamyarahita haiṃ|”—govindabhāṣya|