Bhattabhashaprakasha 1.3.1
Bhāttabhāṣāprakāśa 1.3.1
- Language
- Sanskrit
1.3.1
• tatra dharmasvarūpamuktam—
phalatopi ca yatkarma nānarthenānubadhyate
kevalaṃ prītihetutvāddharma iti kathyate || iti
śyenādivyāvṛttyarthaṃ phalata iti | tasya hi na dharmatvaṃ śyenenā'bhicaran yajetetivedabodhitatvepi tatphalasya śatruvadhasyānarthahetutvāt
‘paśubījādivadhajanyadoṣeṇa dharmepi svalpaḥ saṃkarostī’ti
sāṃkhyā manyante, tannirāsāya kevalamiti | na hiṃsyātsarvā
bhūtānīti niṣedho hi rāgataḥ prāptāyā hiṃsāyā anarthahetutvaṃ
bodhayati natva'gnīṣomīyaṃ paśumālabheteti vihitāyāḥ, vidhispṛṣṭe niṣedhānavakāśāt, parihṛtyāpavādamutsargāḥ pravarttanta iti
nyāyena niṣedhaśāstraṃ kratvaṅgaṃ hiṃsāṃ parihṛtyaiva pravarttata iti na
dharmaphale duḥkhaleśasaṃkarostīti suṣṭhuktaṃ kevalamiti
dharme pramāṇānyapi prasiddhāni, vedo 'khilo dharmamūlaṃ tadvidāṃ
ca smṛtiśīle dharmajñasamayaḥ pramāṇam | vedāśca—
purāṇanyāyamīmāṃsādharmaśāstrāṅgamiśritāḥ
vedāḥ sthānāni vidyānāṃ dharmasya ca caturdaśeti
tathāhi | svādhyāyo'dhyetavya iti tavyapratyayena vidhibhāvanā
pratīyate | bhāvanā ca bhaviturbhavanānukūlo bhāvakavyāpāraḥ sarveṣāṃ
lakārāṇāmarthaḥ | vidhibhāvanā tu pravarttanātmikā liṅ loṭtavyapratyayapañcamalakārebhya evāvagamyate | sā ca dvedhā śābdī''rthī
ca | pratyekaṃ phalakaraṇetikarttavyatāṃśaistryaṃśā | tatra śābdayāmadhyayane pravṛttiḥ phalam, karaṇaṃ tavyapratyayaḥ| vede vaktṛbhāve'pi loke