Bhattabhashaprakasha 1.3.4
Bhāttabhāṣāprakāśa 1.3.4
- Language
- Sanskrit
1.3.4
mantrairevamantrārthaḥ smarttavyo na grahaṇavākyādineti niyamo, na
tadaṃśe kiṃcid dṛṣṭaṃ prayojanaṃ labhyata ityadṛṣṭamagayā kalpyate
yathā yāvato 'śvān pratigṛhṇīyāttāvato vāruṇāṃścatuṣkapālānnirvapediti vidhyuddeśe pratigrahīturiṣṭriḥ pratīyate | athāpi prajāpatirvaruṇāyāśvamanayat sa svāṃ devatāmārcchata sa paryadīryata sa enaṃ vāruṇaṃ
catuṣkapālamapaśyadityupakramagatārthavādasāmarthyādāturiṣṭiṃ prāpayanpratigṛhṇīyādityatra pratigrāhayediti ṇicśrutimutthāpayati, yathā
vā hotuścitpūrve haviradyamāśateti mantra[:]sāmarthyādrūṣaṭukurtuḥ prathamo
bhakṣa iti vidhimutthāpayati
evamaṣṭakāḥ karttavyā ityādīni manvādīnāṃ smaraṇānyapi
svamūlabhūtāṃ śrutimanumāpayanti, vaidaikapramāṇakeṣu sarvajñeṣu teṣu bhramavipralambhakatvādidoṣāsaṃbhavāt | dṛśyante ca kvacitkvacicchākhāntarepi prayājāḥ karttavyā ityādismṛtimūlabhūtāḥ śrutayaḥ (dhanvivaprayā asitvamagna ityādayaḥ|) tatsāmānyātsarvamapi smaraṇaṃ dṛṣṭamūlakameva | yathoktam—
iti nyāyena pratyayitatarāṇāṃ manvādīnāṃ pratyakṣaliṅgādi pratyakṣaṃ tulyam | atastatpraṇītā smṛtirapi mūlamanumāpayedeva | anekāsu śākhāsu viprakīrṇānāmarthānāṃ sukhapratipattaya ekatra praṇayanamarthavadbhavatīti siddhaṃ smṛtīnāṃ vedamūlakatvena prāmāṇyam
audumbarī sarvā veṣṭayitavyeti smṛtiḥ audumbarīṃ spṛṣṭvodgāyedityanayā śrutyā virudhyate, sarvaveṣṭane sati sparśāsambhavādapramāṇamiti bhāṣyam| atirātre ṣoḍaśinaṃ gṛhṇāti nātirātre ṣoḍaśinaṃ