Mimamsabalaprakasha 12.1.4

12.1.4

amāvāsyā hi māsānsampaśyanti paurṇamāsyayā māsānsampādyāharatsṛjanti paurṇamāsyayā hi māsānsampaśyantīti śrutyuktasya dvividhasya cāndrasya sarvadeśeṣvavyavasthitavikalpe prāpte trikāṇḍamaṇḍanena
cāndro 'pi śuklapakṣādiḥ kṛṣṇādirveti ca dvidhā
kṛṣṇapakṣādikaṃ māsaṃ nāṅgīkurvanti kecana
ye 'pīcchanti na teṣāmapīṣṭo vindhyasya dakṣiṇe
iti deśato vyavasthitavikalpa uktaḥ
kālato vācaniko vyavasthitavikalpo yathā darśapūrṇamāsayorājyabhāgayoḥ krame vārtraghnī yugalaṃ vṛdhanvatīyugalaṃ ceti yājyānuvākyāyugale paṭhite tayoḥ paurṇamāsyāmamāvāsyāyāṃ cāvyavasthitavikalpe prāpte vārtraghnīpaurṇamāsyāmanūcyete vṛdhanvatī amāvāsyāyāmiti vākyātkālato vyavasthitavikalpaḥ| paurṇamāsyamāvāsyāśabdau
karmavācināvaṅgīkṛtya karmato vyavasthitavikalpo 'yamiti someśvaramatamasmābhiḥ śāstradīpikāprakāśe nirastam
kartṛto vācaniko vyavasthitavikalpo yathā | yājamāne vrate tatprakāśakasya darśapūrṇamāsaprakaraṇādhītasya “agne vratapate” “vāyo vratapate” “āditya vratapate” iti mantratrayasya brāhmaṇakṣatriyavaiśyeṣvavyavasthitavikalpe prāpte brāhmaṇādikartṛtaḥ krameṇa vyavasthitavikalpa uktaḥ
smārttodāharaṇamapi āśvalāyanagṛhyasūtre | yadi “vāsāṃsi vasīran
raktāni vasīrankāṣāyaṃ brāhmaṇo māñjiṣṭhaṃ kṣatriyo hāridraṃ vaiśya” iti
atra vṛttau vāsāṃsi vasīrannityajinena pūrvavihitena saha vaikalpikaṃo
vāso vidhirityukataṃ yathā yadi raktāni vasīranniti yadiśabdasya
vyavahitānvayo 'ṅgīkṛtaḥ tatra kāṣāyādīnāmavyavasthitavikalpe brāhmaṇādau prāpte brāhmaṇādikartṛtaḥ kāṣāyādervyavasthitavikalpaḥ