Pramāṇa · Search · About · API

Mimamsabalaprakasha 2.30.p1.25

Mīmāṃsābālaprakāśa 2.30.p1.25

Language
Sanskrit

2.30.p1.25

iti atra naño nivarttanāyāṃ śaktiruktā | nañṭīkāyāṃ
tu pratiṣedhavidhiparo hi vidhāyaka ityādau pratyayāvṛttilakṣaṇo vākyabhedaprasaṅgaḥ ityante granthe vidhāyakapadena liṅa eva pratiṣedhārthatetyapi pakṣa uktaḥ
tathā ca niṣedhyaliṅvivakṣāyāṃ tasyaivāvṛttiruktā na nañaḥ
yepāntviti granthe tu pūrvamatamapyuktam | tatra nañāderabhāvaviṣayāyā
liṅādeśca pravarttanāviṣayāyāḥ śaktestyāgasyāviśeṣe 'pi | tathā nañādernivarttanāvācitvapakṣe tatsamabhivyāhṛtaliṅāderāgādiprāptapravarttanānuvādakatvasya liṅādeśca nivarttanāvācitvapakṣe nañādestatphalībhūtārthapravṛttyabhāvānuvādakatvasyāviśeṣe 'pi amāno nāḥ pratiṣedha
ityavyayacatuṣṭaye śakticatuṣṭayaṃ kalpyamityādyapakṣe lāghavam | liṅloṭtavyapratyayalakārāṇāṃ tavyādīnāṃ cānekeṣāṃ kṛtyānāṃ catuṣṭayādhikaśaktikalpanāpattyā gauravānna pratyayaktikalpanāpakṣo yukta iti nañi śaktervārttikakṛtā dvirabhidhānena tatrādaraṃ sūcayatā dhvanitamiti
iti pratiṣedhākhyaśabdabhāvanānirūpaṇam
seyaṃ dvayyapi śabdabhāvanā prāśastyāprāśastyajñānānugṛhītaiva
svaphalabhūtāṃ pravṛttiṃ nivṛttiṃ ca janayatīti taditikarttavyatātvenāpekṣate
gṛhṇāti cārthavādaiḥ svāmnānārthavattvāya lakṣitam | tasyāśceti karttavyatāpekṣātadanvayaścārthabhāvanāvadvidhyanvayātkarttavyatvena pratītau tata eva
ca bhāvyakaraṇayorākāṅkṣāpūrvamanvaye syāt nānyathā na ca śabdabhāvanā jyotiṣṭomādiprātisvikavidhiyākyeṣu svarūpataḥ satyapi
karttavyatvena pratīyate kiṃ tvarthabhāvanaiva | ato 'dhyayanavidhau sā
vidhīyamānatvātkarttavyatvena pratīyate | taduktaṃ vārttike | sā hyevaṃ