Mimamsabalaprakasha 2.30.p1.27
Mīmāṃsābālaprakāśa 2.30.p1.27
- Language
- Sanskrit
2.30.p1.27
pāramārthiko 'nyathāśabdabhāvanāyāḥ kāryatvānavagamāttaditi karttavyatābhūtaprāśastyalakṣaṇayārthavādaprāmāṇyaṃ na sidhyet
nanvarthavādādhikaraṇaevādyasūtre cācāryaiḥ karmasvarthajñānasya
laiṅgikaviniyogāttadartho 'dhyayanavidhiradhītena svādhyāyena phalavadarthāvabodhaṃ bhāvayeditītyuktam | tadviruddhā kartṛtvoktiḥ pravṛttiphalatvoktiśca satyamuktam | na tu virodhaḥ | śabdabhāvanāyāṃ hi liṅādīnāṃ kartṛtve satyarthātphalavadarthāvabodhe karaṇatvaṃ phalitaṃ bhavatīti
pravṛttikartṛtvamevārthāvabodhakaraṇatvena phalitaṃ vyākhyātamityavirodhaḥ | pravṛttiphalatvaṃ tu phalavadarthāvabodhadvāreti na bhāvyadvayavirodhaḥ | liṅo hi pravṛttirūpasya vākyārthasyeṣṭasādhanatayā bodhaṃ kṛtvā pravṛttiṃ janayanti nānyatheti | nanvevamapi cetanapravarttanātmā vidhiḥ
kathamacettanālliṅo niyuñjīteti cet | satyam
upāyāsatyatve 'pyupeyasatyatvāt | yathā varṇalopāgamavikārādyasatyatve 'pi tenai satyameva sādhutvaṃ jñāpyate śiṣṭaparigrahāyātavyākaraṇaprāmāṇyāt | evamihādhyetā tāvalliṅ māṃ pravarttayatīti liṅvyāpārabhūtaśabdabhāvanākarttavyatāṃ budhyate tadgatacaitanyasya liṅcāropānnīyojyatvamasatyameva | tenopāyena śabdabhāvanākarttavyatvaṃ
satyama jñāpyate arthavādaprāmāṇyāt tasyāhyakartavyatve taditikartavyatābhūtaprāśastyānapekṣaṇāttallakṣaṇayārthavādaprāmāṇyaṃ na syāditi | evaṃ
karttavyatvenāvagatāyāḥ śabdabhāvanāyāḥ karaṇaṃ śaktyālocanayaiva vidhijñānameva
atha kenetyapekṣitaṃ pūrvasambandhānubhavāpekṣeṇa vidhivijñāneneti