Mimamsabalaprakasha 2.30.p1.4
Mīmāṃsābālaprakāśa 2.30.p1.4
- Language
- Sanskrit
2.30.p1.4
kaścidrājā bhujyuṃ nāma svaputraṃ udameghe samudre avāhāḥ vāhayāmāsa tiṅāṃ tiṅo bhavantīti prathamapuruṣārthe madhyamaḥ | prasiddhārtho hakāraḥ | nakāra ivārthe | yathā kaścinmamṛvānmumūrṣurapi dravyaṃ
samudre vāhayatīti dṛṣṭāntaḥ | taṃ bhujyumātmanvatībhirdṛḍhābhirantarikṣaśuddhirākāśagāminībhirapodakābhirnirjalābhirnaubhiryuvāmūhathuruttārayāmāsathuriti
tathā kaściddhetuvidhirmantraḥ | yathā “indavo vā muśanti hī”ti | atra hi indra vāyū ime sutā upaprayobhirāgatamiti pūrvārddharce
he indravāyū ime somā abhiṣutāstānattaṃ prayobhirannairyajamānāya deyaiḥ
saha yuvāmupāmatamityukte yasmādindavaḥ somā vāṃ yuvāmuśantīcchantīti hetuḥ | atra cācetanānāṃ somānāmicchāyogāddevatāyāśca
vigrahādinirāsenāgamanāyogādicchayā taduddeśena vidhirlakṣyate
āgamanena ca tatkāryabhūtaṃ bhakṣaṇaṃ tenāpyadarśanahetutvasādṛśyādācāraprāptaṃ bhasmasātkaraṇaṃ dāharūpaṃ lakṣyate
tataśca yadyaddevatoddeśena vihitaṃ tadbhasmīkāryamiti dṛṣṭāntavacanakalpanayā hetuvidhirna hyatrānuyājānyakṣyanbhavatīti paramārthahetuvaditi bhāṣyatātparyamunnīyate
tathā kaścinnirvacanārtho mantraḥ | yathā “yatpreṣitā varuṇena tāḥ
śībhaṃ samavalā tā tadāpnodindro vāyatīstasmādāpo anuṣṭhana” ti| atra
hi he āpo yasmāttā yūyaṃ varuṇena preṣitāḥ satyaḥ śībhaṃ svacchandaṃ
samavalā tavalānamakurvatataṛcayatīḥ kurvatīrvo yuṣmānindra āpnottasmādanu anantaram api sthana bhavata taptanaptanathanāśceti loṭmadhyamapuruṣabahuvacanasya thanādeśaḥ tenāpśabdānirvacanamidam
tathā kaścinnindāmantraḥ yathā “moghamannaṃ vindate apracetāḥ