Pramāṇa · Search · About · API

Vidhirasayana 8.19.p1.1

Vidhirasāyana 8.19.p1.1

Language
Sanskrit

8.19.p1.1

evaṃ hi pūrvamuktam-yasmāt prathamaśravaṇe śabdo'rthaṃ
na pratyāyayati, tasmānnāsya svābhāvikamindriyavat
pratyāyakatvam | 'asyāyamarthaḥ' iti puruṣeṇa kathite pratyāyayati tato nūnamasya puruṣakṛtaṃ pratyāyakatvamiti
pauruṣeya eva sambandha iti
tatrābhidhīyate-na hi 'asyāyamarthaḥ' iti sambandhakaraṇamidaṃ, prasiddhasambandhakathanaṃ hyetat | kathamavagamyate ?, arthāntarakathane bahubhirnivāraṇāt - yo hi kaścit kasmai cid gośabdasyāśvaṃ gavayaṃ vā'rthamāha tamanye bahavo nivārayanti-nāyamasyārthaḥ, sāsnādimānasyārtha iti | sambandhakriyāpakṣe ca devadattādivad
yenaiva sambandhaḥ kriyate sa evārtha iti nivāraṇaṃ nopapadyate, tasmānna tāvadarvācīnāḥ puruṣā asya śabdasyāyamartho'syāyamartha iti vadantopi tatsambandhakartṛtvenāśaṅkanīyāḥ
yadi paramevaṃ syāt 1- sargādikāle bhagavatā prajāpatinā sarvameva sthāvarajaṅgamaṃ dharmādharmau ca sṛṣṭvā
saṃvyavahārāya ca śabdānāmakaiḥ sambandhaṃ kṛtvā dharmodharmapratipādanāya ca kṛtasambandhaiḥ padairvedān kṛtvā''tmajebhyo marīcyādibhyaḥ śabdārthasambandho vedāśca
pratipāditāstairapyanyebhyastairapyanyebhya ityevaṃ pūrvapūrvebhyaḥ pratipadyottarottareṣāṃ śabdārthapratipattirvyavahāraśceti