Pramāṇa · Search · About · API

Nayaviveka 6.10-3.5

Nayaviveka 6.10-3.5

Language
Sanskrit

6.10-3.5

rucyarthakriyāsahitaḥ sampradānatāhetuḥ | upādhirupapadasahitaḥ upapadamupapadasahitamiti nodāhṛtaḥ vistarabhayāt | udāhṛtamadhye'vyaktadoṣaṃ pratyucyate
yadi rucyarthoccāraṇaṃ tarhi devadattāya modakāḥ dīyantāmiti na syāt
rucirhi prītiḥ | taddhetutvāt rucyarthā modakāḥ taduccāraṇe tadyoga eveyaṃ
caturthīti dīyantāmityananvayaḥ syāt | dānānapekṣacaturthyantasya dānānvayāyogyatvāt | atha rucerdhātorartho rucyarthaḥ tarhi so'pi ruciviṣayamodakābhidhānāt dhīstha iti tadyoga eveyaṃ caturthīti pūrvapadānvaya eva
noktadoṣaḥ | atha rucyarthadhātūccāraṇāt tadyoge caturthīti noktadoṣaprasaṃgaḥ
tarhi devadattāya modakāḥ kiṃ rocante iti praśnottarānupapattiḥ | devadattāya
modakā ityukte kimiti praśnaḥ rocante iti cottaraṃ na syāt | devadattāyeti
caturthyantaḥ rucidhātvanuccāraṇe hetvantare cāsati apabhraṃśaḥ | tataścārthadhīrabhiprāyavaśāt | sa ca nonnīta iti praśnāllakṣyata ityarthadhīreva nāstīti
viśeṣāpekṣayā praśnaḥ | asati praśne tu kuta uttaram | atha uttaragatarucyarthadhātūccāraṇāpekṣayā caturthī tarhi jñāta uttare na praśnottare | atha
caturthyasādhutvādeva praśnaḥ uttaraṃ ca sādhutvārthaṃ tarhi nārthaparaḥ praśnaḥ | na
cottaramarthaparamiti rocante iti śabdaparaṃ iti nottaraṃ na tadanvayīpraśnaḥ iti
praśnottarānupapattiḥ1
bhayaheturapādānamuktaṃ, sarvakārakādhīnā ca bhītiriti kartrādikamapyapādānaṃ syāt upapadādiyoge kārakatvābhāvāt kārakādhikāre tatsaṃjñā na
syāt | evaṃ karmāderanavasthānāt tadviṣayāṃ vibhaktyādayo'navasthitāḥ