A Cluster of Nyāya Flowers 1.10.7
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 1.10.7
- Language
- Sanskrit
1.10.7
na hi tatkarasthaṃ tatraiveti | na hi cakṣuḥ svagolaka eva pratītiṃ janayedityabhiprāyaḥ | vyāpitvādakuśalamindriyamiti | asyārthaḥ na hi tvaggatamevendriyaṃ tatraiva tvaci pratītimādadhāti iti brūmo yena cakṣuṣi tathā adarśanādayuktatocyeta, kintvantargataṃ vyāpi yadindriyaṃ tad bahastvaggatasya vakrāṅgulitvādeḥ kriyāviśeṣāvagamaṃ janayad grāha kam | nanvantargatasya tvagindriyasya grāhakatvaṃ kva dṛṣṭamityāha ānābhestuhinajalamiti | nanu dravyāntareṇa saṃyogo'ṅgulīnāmantastvagindriyeṇa gṛhyatāṃ nāma antaḥpraviṣṭenevodakena, viralāṅgulitvantu saṃyogābhāvaḥ kathaṃ gṛhyetetyāha saṃyogabuddhiśceti | yathā saṃyuktā aṅgulya imā iti cākṣuṣī buddhirevaṃ viralā aṅgulya iti, cakṣuṣa eva tatrāpi vyāpārāviśeṣāt | evaṃ santapase yathā aṅgulisaṃyogagrāhi tvagindriyaṃ tathā tatsaṃyogābhāvarūpaviralattāgrāhyapi tadeva bhaviṣyatītyarthaḥ | ākuñcitatvasya tarhi vakratvāparaparyāyasya kathaṃ tena grahaṇamiti | tatrāpyāha kriyāviśeṣagrahaṇāditi | tasmāt tvagindriyādeva kriyā- viśeṣasyāṅguligatasyākuñcanākhyasya karmaviśeṣasya viśeṣaṇabhūtasyāvagamaḥ | ākuñcitā aṅgulya iti viśeṣyajñānaṃ yat tat tajjameva | yathā cakṣuṣā caitragataṃ calanamupalabhya calatyayaṃ caitra iti viśeṣyajñānaṃ cākṣuṣamevamidamapīti siddham | bhaṭṭaśrīśaṅkarātmajaśrīcakradharakṛte nyāyamañjarīgranthibhaṅge prathamamāhnikam || tatra pratyakṣalakṣaṇam
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit