Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 1.16.2

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 1.16.2

Language
Sanskrit

1.16.2

yogasamādhijeti | yogo dvividhaḥ - samprajñāto'samprajñātaśca | yoga eva krameṇa samādhyavasthāmasamprajñātatvalakṣaṇāṃ samprāpto yogasamādhiḥ | kevalayogagrahaṇe kriyamāṇe samprajñāte'pi sa pratyayaḥ syāditi samādhigrahaṇam | samādhiśabde tu yogaśabdaṃ vinokte yamaniyamādiyogāṅgāṣṭakamadhyavartini yogāṅge samādhau prasaṅgo na nivarteta ityubhayagrahaṇenābhīṣṭārthapratipādanān nāsti paunaruktyam | yogasamādhiśabdayorhi paryāyatayā paunaruktyamāśaṅkate, tadeva nāsti | yadā ātmāderyathābhūtena svarūpeṇa samyak prakarṣeṇa jñānam, tadā samprajñāto yogaḥ sabījaḥ samādhirbhaṇyate | yadā tu viparyayo'bhyāsakrameṇa svarūpeṇāpyātmanaḥ samprajñātābhāvaḥ, tadā'samprajñāto yogo nirbījaḥ samādhiḥ | yogāṅgasya punaḥ samādherlakṣaṇam "tadevārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyamiva samādhiḥ" iti | tacchabdenātra sūtre 'tatra pratyayaikatānatā dhyānam" iti prāksūtranirdiṣṭaṃ dhyānaṃ parāmṛṣṭam | sarvo hi śāstrārtha iti | sarvaḥ kāmyanityādiḥ śāstrārthaḥ puruṣārthe svargapratyavāyaparihārādau paryavasyati | na svarūpaniṣṭhaḥ, yathā prābhākarā nityān kartavyatvādeva kartavyānāhuḥ, na puruṣārthahetutvena, kāmyairaviśeṣaprasaṅgaḥ syāditi vadantaḥ |

Linked texts (1)