Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 2.20.2

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 2.20.2

Language
Sanskrit

2.20.2

tvena darśanāt, ihāpi tatraiva jñāne karaṇatvaṃ phalatvañceti | savyāpārapratītatvāditi | niyatārthādhigame savyāpārasya niyatārthaparicchedākhyavyāpāravataḥ pratītatvādupalabdhatvāt phalameva sat pramāṇamiti bhaṇyate | idameva hi dātrādeḥ karaṇasya karaṇatvaṃ yat kriyāyāṃ vyāpṛtatvam | nanvarthaparicchedātmakatvājjñānasya kathaṃ svātmanyeva vyāpṛtatvoktiḥ ? astyetat, kintu yadā arthākārānukāri jñānamutpadyate tadaivamupacaryate | yathā pitṛsadṛśamapatyamupalabhya pituranena rūpaṃ gṛhītamiti loko vyapadiśati, atha ca nānena kiñcidrūpaṃ gṛhītam; evaṃ niyatārthākāraṃ , namupalabhyārthagrahaṇe vyāpṛtavamartho'nena gṛhītam ityevaṃ kalpayati | yadāha kṛtiḥ karaṇamiti | yathā bhāve siddhaghañto'pi karaṇaśabdasya, na kārakasyāna dhikāre grahaṇamiti bhāvaḥ | viṣayādhigamābhimāna iti | adhigato'yaṃ mayā ghaṭa ityevaṃrūpo'trābhimāno vivakṣitaḥ | yadābhāsaṃ prameyaṃ taditi | ābhāsata ityābhāso grāhyākāraḥ | ya ābhāso yasmiṃstad yadābhāsam; yastatra jñāne grāhyākāraḥ pratibhāti tat prameyamityarthaḥ | indriyagatyanumānamapyastīti | na hi golakasthasyendriyasyāsatyāṃ gatau bāhyena 25 viṣayeṇa sannikarṣa upapadyata iti sannikarṣāt tadgatyanumānam |

Linked texts (1)