A Cluster of Nyāya Flowers 4.25.4
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 4.25.4
- Language
- Sanskrit
4.25.4
darśanādityabhiprāyeṇoktam viśeṣadarśanaṃ veti | nātīva hṛdayaṅgamamiti | uttarasyā api saṃvidaḥ kadācidasatyarthe samutpādāśaṅkāsambhavād viśeṣadarśanasya cāsatyapi viśeṣa iti | tathā ca viśeṣadarśane'pi saṃśītiḥ kvacit karādyavayavāvalokarūpe, tathāhi 'tasyāḥ pāṇirayaṃ na komaladalaścalatyatrāṅgulipallavaḥ' ityādau saṃśayya paścānniścinute | viṣayasya calatveti | calatvaṃ marīcikādau, sādṛśyaṃ śuktikādau | ataḥpūrvamavyabhicāritvadarśane siddha iti | kiñcit phalajñānamavyabhicāri dṛṣṭam kiñcicca vyabhicāri yadā tadā tṛtīye jñāne saṃśayaḥ | tatra yadavyabhicāri dṛṣṭaṃ tasya yathā avyabhicāritvagrahastathā asyāpi iti bhāvaḥ | yattu tadviśeṣajñānamapīti | arthakriyāyāṃ yadviśeṣajñānāṃśe ca ācamanādikāryakalāpajñānaṃ prāgudāhṛtaṃ tadapi jñānatvādanyato niścitaprāmāṇyamiti tanniścāyakasyāpyanyataḥ prāmāṇyaniścaya ityanavasthā | arthakriyājñānaprāmāṇyādvā tatprāmāṇyaniścaye itaretarāśra- yatvam, tatprāmāṇyādarthakriyājñānaprāmāṇyam arthakriyājñānaprāmāṇyācca tatprāmāṇyam | etadeva 'apratipattiprahatatākathanaṃ vā' ityanenoktam, itaretarāśrayatve hi ekāpratipattāvitarāpratipattiriti | pramāṇato'rthapratipattāviti | pramāṇādarthapratipattistataḥ pravṛtteśca sāmarthyaṃ phalābhisambandhastato'rthavat pramāṇaṃ jñāyate, arthasahakāritvena jñāyate pramāṇatayā jñāyata ityarthaḥ | prayogakriyābhyāvṛttiriti | yathā 'dvirbhuktaḥ' iti bhojanasya yā prayogakriyāanuṣṭhānasampādanaṃ tasyābhyāvṛttiḥ paunaḥpunyam |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit