A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.12
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.12
- Language
- Sanskrit
5.10.12
yajñātharvāṇaṃ vai kāmyā iṣṭayaḥ 'citrayā yajeta paśukāmaḥ' ityādyāḥ| yajñā atharvayajñā rahasyayajñā ityarthaḥ | na sarvaśabdaḥ saṅkocito bhavati | aśeṣavedavṛtterekaparihāreṇa vṛttiḥ saṅkocaḥ| pūrvottarabrāhmaṇe yatra 'ṛgvedaḥ kiṃ veda' iti pūrvamabhidhāya 'hautraṃ veda' ityuttaram| brahmaudane śrūyata iti | brahmaudanākhye carau, sa hi ṛtviguddeśena kriyate na devatāntaroddeśena, 'yad ṛtvijaḥ prāśnanti tad brahmaudanasya brahmaudanatvam' iti vacanād ṛtviksaṃskārārthatvaṃ tasya, na yāgadravyatvam; ataścatuḥśarāvanirvāpeṣṭau hutvā ṛtvija uddeśyāḥ | brahmaṇe tvā prāṇāya juṣṭaṃ nirvapāmi, brahmaṇe tvā vyānāya juṣṭaṃ nirvapāmi, brahmaṇe tvāpānātha juṣṭaṃ nirvapāmi brahmaṇe tvā samānāya juṣṭaṃ nirvapāmītyabhidhāyāha 'śrutā yā devatāstāsāmevaitajjuṣṭaṃ nirvapati, ṛco vai brahmaṇaḥ prāṇāḥ, ṛcāmevaitajjuṣṭaṃ nirvapati; yajūṃṣi vai brahmaṇo vyāno, yajuṣāmevaitajjuṣṭaṃ nirvapati; sāmāni vai brahmaṇo'pānaḥ, sāmnāmevaitajjuṣṭaṃ nirvapati; atharvāṇo vai brahmaṇaḥ samānaḥ, atharvaṇāmevaitajjuṣṭaṃ nirvapati, iti | tataścatuḥśarāvo bhavatītyāha | yataśca mūlaṃ brahmaṇo vedāḥ, vedānāṃ mūlam ṛtvijo'to yad ṛtvigbhyo dattaṃ tadvedebhyo dattaṃ bhavatītyata āha- 'catuḥśarāvo bhavati' iti | catvāro hīme vedāstāneva bhāginaḥ karotīti | stutiriyam, tasya prativedamekaikaśarāvāpekṣayā yaścatuḥśarāva uktaḥ | catvāraḥ śarāvā vrīhīṇāmatra nirūpyante vrīhipūrṇāṃśchakaṭāduddhriyante, juṣṭaṃ sevitam, taduddeśena nirupyate | pṛṣṭhaṣṭhacasya caturthe'hanīti | dvādaśāhena prajākāmaṃ yājayediti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit