Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.14

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.14

Language
Sanskrit

5.10.14

'trayyai trayīgatabhreṣanibarhaṇārtham” ityādyanyadapi bahuvaktavyamatrāsti, tatkathaṃ granthakṛtā noktamityāśaṅkyāha etacca śāstrāntare vistareṇeti | vedaviruddhamityanādṛtam | kalpasūtrāṇāṃ vedaviroghe durbalatvānmīmāṃsakaiścāvirodhe'pi teṣāṃ prāmāṇyānabhyupagamāt | anārabhyavādapakṣa iti | 'anārabhyādhītānāṃ prakṛtigāmitvam' iti yadyapi prakṛtau niviśate tathāpi prāṅnayenātharvavido brahmatvapratipādanādatharvavihitena karmaṇā samparkau duṣparihara iti niyatakarma pradeśaviṣayatayā tad vyākhyeyamiti tātparyam | teṣām ṛgiti| arthavaśena tayā 'agnimīle purohitam' iti | atra kriyākārakalakṣaṇārthaparisamāpteḥ pādavyavasthā | nanu tarhi "agniḥ pūrvebhirṛṣibhiḥ' ityatra kriyāpadāśravaṇāt pādavyavasthā na prāpnoti | uktamatra bhāṣyakṛttaivārthagrahaṇam atrānuvādo vṛttavaśenāpi bhavatīti | gītiṣu sāmākhyeti | yasyām ṛci sāmotpannaṃ sā śuddhā paṭhyamānā na sāmaśabdavyapadeśaṃ labhate | tacca sāma ṛgantare'pi gītaṃ tacchabdena vyapadiśyate | tathāhi rathantaramanena ślokena gītamiti vyavahārāttadevamanvayavyatirekābhyāṃ gītereva sāmatvaṃ na ṛgviśeṣasya | śeṣe yajuriti yā na gītirna ca ṛk tatra 'yajuḥ' śabdaḥ | śyat, tāṃ cekṣamāṇasya svaṃ reto'skandat tadapsu pratyatiṣṭhat” iti prakramya 'tābhyaḥ śrāntābhyaḥ taptābhyaḥ saṃtaptābhyo yad reta āsīt tadabhṛjyata, tasmād bhṛguḥ samabhavat, tat bhṛgorbhṛgutvam” ityuktvā 'tadatharvābhavat” iti bhṛgorevātharvatāmabhidhāyāha tamātharvaṇam' iti | abhyaśrāmyadabhyatapat samatapaditi |

Linked texts (1)